"Kỷ nguyên tiền rẻ đã qua": phỏng vấn TechNode với Hải H Nguyễn về vốn, M&A và lối thoát cho startup Việt Nam

Bài này là bản dịch tiếng Việt cuộc phỏng vấn do nhà báo Duc Dao thực hiện cho TechNode, đăng ngày 13/10/2026. Link bài gốc tiếng Anh nằm ở cuối bài, dành cho bạn nào muốn đọc nguyên văn.

Bối cảnh: M&A sôi động, công nghệ vắng mặt

Thị trường M&A Việt Nam đang sôi động, nhưng công nghệ gần như không có mặt. Khoảng cách đó đang trở thành câu hỏi lớn của nền kinh tế số.

Trong một cuộc phỏng vấn khác với TNGlobal, chị Linh Ha, chuyên viên phân tích cấp cao của Quest Ventures, cho rằng đây là sự non trẻ và ma sát của hệ sinh thái: các vòng gọi vốn sớm và thương vụ mua lại nhân sự mới chỉ đặt nền móng, Việt Nam vẫn đang chờ những thương vụ lớn hơn. Ngược lại, anh Alex Phan, đồng sáng lập XYZ Foundation, cho rằng thách thức mang tính cấu trúc: vốn bị bất động sản và tài chính hút đi, ngân hàng không định giá được tài sản vô hình của công nghệ, và IPO không phù hợp làm lối thoát đầu tiên.

Trong cuộc phỏng vấn với Duc Dao, Hải H Nguyễn nhấn mạnh khoảng cách này quy về một điều: nhà đầu tư vẫn chưa thấy con đường thoát vốn đáng tin cậy, nên dòng tiền đứng chờ. Kỷ nguyên tiền rẻ đã qua, và startup phải sống bằng tiền của khách hàng, không phải tiền của nhà đầu tư. Dưới đây là phần trả lời đã được biên tập.

Vì sao dòng vốn công nghệ Việt Nam đứng chờ?

Hỏi: Chị Linh Ha (Quest Ventures) cho rằng khoảng cách giữa đầu tư và công nghệ chủ yếu là vấn đề thời điểm, còn anh Alex Phan (XYZ Foundation) nhấn mạnh các ngành thâm dụng vốn như bất động sản và tài chính đang "chèn ép" startup. Quan điểm của anh thế nào?

Với 15 năm kinh nghiệm thực chiến là founder, thành viên hội đồng quản trị, người coach founder và nhà đầu tư vào startup, tôi cho rằng khoảng cách vốn của ngành công nghệ Việt Nam phần lớn đến từ việc nhà đầu tư chưa thấy con đường thoát vốn khả thi, nên họ ngần ngại giải ngân.

Mấy tháng gần đây, LinkedIn của tôi nhận được sự quan tâm ngày càng nhiều từ các nhà đầu tư mới trên khắp thế giới, gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, châu Âu và Mỹ, muốn kết nối vì đang tìm cơ hội ở Việt Nam.

Tôi vui lòng giúp họ hiểu thị trường và giới thiệu startup. Nhưng thực tế là họ hiếm khi tìm được cơ hội đủ tốt, và các ngành họ quan tâm thường thiếu đường thoát vốn đáng tin. Kết quả là phần lớn dừng lại ở bước nghiên cứu.

Nếu các nhà đầu tư mạo hiểm nước ngoài chuyên nghiệp cũng hành xử như vậy, thì dễ hiểu vì sao nhà đầu tư trong nước, vốn thích lợi nhuận an toàn và đều đặn, thận trọng với startup.

Dù vậy, tôi tin sự hỗ trợ của Chính phủ Việt Nam cho khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo sẽ tạo ra nhiều startup mạnh hơn, trong khi thị trường tiêu dùng nội địa tiếp tục tăng nhanh. Đây là những tín hiệu đáng khích lệ, sẽ thu hút thêm vốn vào startup và mở ra nhiều cơ hội thoát vốn hơn.

"Quay về cơ bản": sống bằng tiền của khách hàng

Hỏi: Có ý kiến khuyên startup theo nguyên tắc "quay về cơ bản", như thôi mơ giấc mộng IPO và tập trung vào doanh thu thật. Khuyến nghị của anh là gì?

Trong những năm tiền rẻ 2021 và giai đoạn tăng trưởng mạnh 2015-2019, nhà đầu tư ưu ái những startup vẽ ra bức tranh lớn và hoạt động trong các lĩnh vực đang nóng, như kinh tế chia sẻ, blockchain và bây giờ là AI. Vốn rẻ, người ta đốt tiền để đổi lấy tăng trưởng và thị phần.

Kỷ nguyên đó đã qua. Với lãi suất cao trong năm 2026 và nhiều khả năng còn cao đến hết 2027, nguồn vốn đang thắt chặt. Startup không thể sống bằng tiền của nhà đầu tư nữa mà phải quay lại sống bằng tiền của khách hàng. Công ty nào không tạo ra giá trị thật mà khách hàng sẵn sàng trả tiền sẽ phải đóng cửa.

Khi tôi sáng lập Canavi, một startup HR-tech, công ty phụ thuộc vào nhà đầu tư, và tôi đã đóng cửa khi không thể gọi thêm vốn.

Ngày nay, ở mọi công ty tôi sáng lập, đang ngồi hội đồng quản trị hoặc đầu tư vào, ưu tiên là sản phẩm tạo ra tiền từ khách hàng. Chúng tôi luôn xây kế hoạch để công ty sống được bằng doanh thu khách hàng. Vốn gọi được giúp chúng tôi tăng trưởng nhanh hơn, nhưng nếu không gọi được, hoạt động kinh doanh không bị ảnh hưởng.

Quy định chặt hơn có giúp ích cho startup?

Hỏi: Việt Nam đang ủng hộ các "nhà vô địch quốc gia" lớn, đồng thời siết quy định về thuế, hóa đơn điện tử và sở hữu trí tuệ với SME và hộ kinh doanh. Điều này có giúp ích cho startup không?

Quy định chặt hơn có thể khiến startup mất thêm thời gian thích nghi lúc đầu. Nhưng về lâu dài, các doanh nghiệp nghiêm túc sẽ được bảo vệ tốt hơn và cạnh tranh công bằng hơn. Ví dụ là HOPE Iki Healing, một startup D2C về sức khỏe bán bột và trà thải độc, nơi tôi ngồi trong hội đồng quản trị. Trước khi nhà nước siết quy định về thuế, sở hữu trí tuệ và hàng giả, nhiều đối thủ làm hàng giả giá rẻ và tràn ngập thị trường bằng quảng cáo, gây hại cho sức khỏe và làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng.

Nhưng từ đầu năm 2026, nhiều kẻ làm hàng giả đã bị bắt và đóng cửa. Khách hàng quay lại với các doanh nghiệp uy tín, có sản phẩm tốt và kiểm chứng được. Vì vậy chúng tôi ủng hộ Chính phủ trong giai đoạn thiết lập lại và chuẩn hóa thị trường này.

Nữ founder có đi một con đường gọi vốn khác?

Hỏi: Một thành tựu gần đây của anh là Nina Ecom Center (NEC) gọi vốn qua chương trình "Investing in Women" do chính phủ Úc hậu thuẫn của Beacon Fund. Từ kinh nghiệm ngồi hội đồng quản trị và coach founder, nữ founder ở Việt Nam có thật sự đi một con đường gọi vốn khác không?

Ở vòng này, chúng tôi chọn Beacon Fund vì hai bên có triết lý đầu tư và kinh doanh tương đồng. Thêm nữa, nguồn vốn đến từ chương trình Investing in Women của chính phủ Úc, giúp NEC tối đa hóa uy tín, tầm ảnh hưởng và tác động xã hội.

Từ việc coach startup và ngồi hội đồng quản trị, tôi thấy founder nam và nữ có cơ hội ngang nhau khi gọi vốn từ nhà đầu tư, miễn là họ chứng minh được startup phù hợp triết lý của quỹ và có đường thoát vốn hợp lý.

AI mang lại giá trị nhất ở đâu trong gọi vốn?

Hỏi: AI đang định hình lại cách startup vận hành, tự động hóa việc hành chính để founder tập trung vào sản phẩm và khách hàng. Riêng với gọi vốn, anh thấy AI mang lại giá trị nhất ở đâu?

Là một coach gọi vốn dùng AI hằng ngày, tôi có thể đánh giá tiềm năng của một startup. Trước đây tôi đọc và phân tích thủ công từng bộ pitch deck, rất tốn sức. Giờ founder tải pitch deck lên, ba phút sau AI trả về điểm chi tiết theo hàng chục tiêu chí do chính tôi định nghĩa. Từ đó tôi quyết định có tiếp tục làm việc với founder đó hay không. Việc này giúp tôi tiết kiệm khoảng 80% thời gian.

Tôi cũng có thể xây thư viện nội dung về gọi vốn. Trong 15 năm làm nghề, tôi đã viết gần 400 bài về gọi vốn. Với phần chuyên môn đó, AI giúp tôi mở rộng lên 750 bài chuyên sâu, chuẩn SEO.

Tôi tin rằng nếu tận dụng tốt AI, công việc gọi vốn và đầu tư của chúng ta có thể hiệu quả gấp nhiều lần so với trước.

Hải H Nguyễn

Forbes 30 Under 30 Asia 2017 · Founder BeginGuru

14 năm kinh nghiệm gọi vốn thực chiến, hơn 26.000 giờ làm việc với founders. BOD 6 công ty tại Việt Nam và Mỹ.