Cách Tính Lợi Nhuận Phòng Khám Tư
Từ Lượt Khám Tới Điểm Hoà Vốn

Phòng khám tư là một trong những mô hình dễ tính nhầm lợi nhuận nhất, vì hai khoản chi phí lớn nhất — lương bác sĩ và khấu hao thiết bị y tế — không co giãn theo cùng một cách khi số lượt khám thay đổi. Bài này đưa ra công thức đầy đủ, hai ví dụ số từ lỗ sang lãi, và những khoản chi phí pháp lý hay bị bỏ sót khi mở phòng khám tại Việt Nam.

Công Thức Tính Lợi Nhuận Phòng Khám Tư

Công thức gốc giống mọi mô hình dịch vụ khác, nhưng cách chia biến phí và chi phí cố định ở phòng khám có vài điểm riêng cần tách đúng ngay từ đầu.

Doanh thu trung bình mỗi lượt gồm giá khám cơ bản cộng phần doanh thu dịch vụ đi kèm (xét nghiệm, siêu âm, thủ thuật nhỏ) quy đổi theo tỷ lệ lượt khám có chỉ định thêm. Biến phí trực tiếp mỗi lượt là vật tư tiêu hao, hoá chất xét nghiệm và hoa hồng trả cho bác sĩ khám ngoài giờ tính theo lượt — không phải theo doanh thu tháng. Chi phí cố định là những khoản không đổi trong ngắn hạn: lương bác sĩ cơ hữu, lương điều dưỡng và lễ tân, thuê mặt bằng, khấu hao thiết bị y tế, bảo hiểm, và chi phí vận hành chung.

Điểm dễ nhầm nhất: nhiều chủ phòng khám gộp cả lương bác sĩ khám ngoài giờ (trả theo % doanh thu hoặc theo lượt) vào chi phí cố định, khiến điểm hoà vốn tính ra thấp hơn thực tế. Khoản này nên tách riêng thành biến phí ngay từ bảng tính đầu tiên.

Doanh Thu Phòng Khám Đến Từ Đâu

Doanh thu phòng khám tư thường có hai lớp.

Doanh thu khám cơ bản. Giá khám dịch vụ (không qua bảo hiểm y tế) dao động phổ biến 100.000 đến 300.000 đồng mỗi lượt tuỳ chuyên khoa và vị trí, nhân trực tiếp với số lượt khám mỗi ngày.

Doanh thu dịch vụ đi kèm. Xét nghiệm, siêu âm, thủ thuật nhỏ — chỉ phát sinh ở một tỷ lệ lượt khám có chỉ định (thường 25 đến 45% tuỳ chuyên khoa), nhưng giá trị mỗi lần chỉ định thường cao hơn hẳn giá khám cơ bản. Đây thường là phần quyết định phòng khám có lãi hay không, không phải giá khám.

Khác với trung tâm ngoại ngữ hay phòng gym, phòng khám hầu như không có mô hình thu trọn gói nhiều buổi trả trước — trừ các gói khám sức khoẻ định kỳ bán cho doanh nghiệp, thường thanh toán một lần cho nhiều lượt khám trong năm. Nếu có bán gói này, hãy ghi nhận doanh thu theo từng lượt đã khám thực tế, không phải lúc thu tiền — nguyên tắc giống hệt doanh thu chưa thực hiện ở trung tâm ngoại ngữ.

Nếu phòng khám có ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), phần doanh thu này thường bị trễ thanh toán vài tuần đến vài tháng so với ngày khám, và mức giá theo khung bảo hiểm y tế thường thấp hơn giá dịch vụ. Nên tách riêng dòng doanh thu BHYT khỏi doanh thu dịch vụ khi tính biên lợi nhuận, vì hai dòng này có biên khác nhau đáng kể.

Cấu Trúc Chi Phí Đặc Thù Của Phòng Khám Tư

Bảy khoản chi phí sau chiếm gần như toàn bộ ngân sách vận hành của một phòng khám tư quy mô nhỏ.

Lương bác sĩ. Bác sĩ cơ hữu thường nhận lương cố định theo tháng, trong khi bác sĩ khám thêm ngoài giờ (buổi tối, cuối tuần) phần lớn được trả theo % doanh thu ca đó hoặc theo lượt khám — đây là biến phí, không phải chi phí cố định.

Điều dưỡng, kỹ thuật viên, lễ tân. Lương cố định theo tháng, gần như không đổi trong một khoảng sĩ số nhất định — cho tới khi khối lượng khám vượt quá công suất một ca làm việc và cần tuyển thêm người.

Khấu hao thiết bị y tế. Máy siêu âm, máy xét nghiệm, ghế khám, tủ thuốc là những khoản đầu tư ban đầu lớn, khấu hao trong 5 đến 8 năm. Cách tính từng bước ở bài khấu hao tài sản cố định.

Thuê mặt bằng đạt chuẩn y tế. Diện tích và bố trí phòng phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về cơ sở khám bệnh, chữa bệnh do Bộ Y tế ban hành, nên không phải mặt bằng nào cũng thuê được ngay — chi phí cải tạo ban đầu cũng cần phân bổ vào khấu hao.

Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp. Bắt buộc theo Điều 60 Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 (hiệu lực 01/01/2024). Mức phí và phạm vi cụ thể theo nghị định hướng dẫn của Chính phủ, nên xác nhận với công ty bảo hiểm về mức phí thực tế theo quy mô phòng khám của bạn.

Vật tư tiêu hao và hoá chất xét nghiệm. Đây là biến phí thuần, tăng theo số lượt khám có chỉ định thêm dịch vụ — không phải chi phí cố định dù nhiều người quen gọi chung là chi phí vận hành.

Xử lý rác thải y tế và vệ sinh. Khoản nhỏ nhưng bắt buộc, tăng theo khối lượng dịch vụ xét nghiệm và thủ thuật.

Điểm Hoà Vốn Và Ví Dụ Số Từ Lỗ Sang Lãi

Từ cấu trúc chi phí ở Ví dụ 1, điểm hoà vốn theo số lượt khám được tính bằng cách chia chi phí cố định cho biên đóng góp mỗi lượt.

Với biên đóng góp 174.500đ mỗi lượt (237.500 − 63.000) và chi phí cố định 135.000.000đ: điểm hoà vốn = 135.000.000 ÷ 174.500 ≈ 773,7 lượt khám/tháng, tức khoảng 29,8 lượt khám mỗi ngày — cao hơn hẳn 22 lượt của Ví dụ 1.

Nhưng con số 29,8 lượt/ngày chỉ đúng khi đội ngũ hiện có (1 bác sĩ cơ hữu, 2 điều dưỡng/lễ tân, 1 bộ thiết bị) còn đủ công suất phục vụ. Khi lượt khám tăng vượt công suất đó, phòng khám phải tuyển thêm bác sĩ hoặc điều dưỡng, mua thêm thiết bị — chi phí cố định nhảy lên một bậc mới, và điểm hoà vốn phải tính lại từ đầu. Đây chính là điều xảy ra ở Ví dụ 2.

So sánh hai kịch bản:

Doanh thu tăng gấp 2,05 lần (từ 135,85 lên 277,875 triệu) trong khi chi phí cố định chỉ tăng 31,9% (từ 135 lên 178 triệu) — đó là lý do lợi nhuận nhảy từ lỗ sang lãi nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng doanh thu, miễn phòng khám không tuyển dư người trước khi có đủ lượt khám để nuôi họ.

Giấy Phép Hoạt Động Và Bảo Hiểm Trách Nhiệm Nghề Nghiệp

Trước khi có lượt khám đầu tiên, phòng khám tư phải hoàn tất giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh — khoảng thời gian chờ này thường bị bỏ ngoài bảng tính lợi nhuận.

Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 (hiệu lực từ 01/01/2024), Nghị định 96/2023/NĐ-CP và Thông tư 29/2023/TT-BYT, điều kiện cấp giấy phép hoạt động gồm: đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về cơ sở khám bệnh, chữa bệnh do Bộ Y tế ban hành; có đủ người hành nghề phù hợp phạm vi hoạt động chuyên môn; và người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở phải có thời gian hành nghề khám bệnh, chữa bệnh tối thiểu 36 tháng.

Cũng theo Điều 60 của luật này, phòng khám bắt buộc phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh — khoản chi này nên được đưa thẳng vào chi phí cố định hàng tháng ngay từ bảng tính đầu tiên, không phải một khoản phát sinh thêm sau này.

Trong một case tôi từng ngồi hội đồng quản trị — một hệ sinh thái sức khoẻ chủ động tại Việt Nam, không phải mô hình phòng khám truyền thống nhưng cùng nằm trong ngành y tế tư nhân — lộ trình pháp lý để được Bộ Y tế phê duyệt kéo dài 6 đến 18 tháng, và việc tích hợp thanh toán giữa bảo hiểm y tế (BHYT) với bảo hiểm tư nhân khá phức tạp. Bài học áp dụng chung cho mọi mô hình y tế tư nhân: đừng lập kế hoạch tài chính dựa trên ngày dự kiến được cấp phép, mà nên cộng thêm một khoảng đệm vài tháng cho phần pháp lý.

5 Lỗi Thường Gặp Khi Tính Lợi Nhuận Phòng Khám

Câu Hỏi Thường Gặp

Hải H Nguyễn

Forbes 30 Under 30 Asia 2017 · Founder BeginGuru

14 năm kinh nghiệm gọi vốn thực chiến, hơn 26.000 giờ làm việc với founders, BOD 06 công ty ở Việt Nam và Mỹ. Không trực tiếp vận hành phòng khám, nhưng từ kinh nghiệm ngồi hội đồng quản trị một hệ sinh thái sức khoẻ tại Việt Nam, tôi thấy lộ trình pháp lý y tế luôn là biến số bị đánh giá thấp nhất trong dự báo tài chính ban đầu.