Cách Tính Thuế Thu Nhập
Doanh Nghiệp (TNDN)
- Công thức: Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất, trong đó thu nhập tính thuế = Doanh thu − Chi phí được trừ + Thu nhập khác − Thu nhập miễn thuế − Lỗ được chuyển từ các năm trước.
- Từ 01/10/2025, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 quy định 3 mức thuế suất: 20% phổ thông, 17% cho doanh nghiệp doanh thu năm trên 3 đến 50 tỷ đồng, 15% cho doanh nghiệp doanh thu năm từ 3 tỷ đồng trở xuống.
- Chỉ chi phí có hoá đơn, chứng từ hợp lệ và liên quan trực tiếp tới hoạt động kinh doanh mới được trừ khi tính thu nhập chịu thuế — thiếu chứng từ nghĩa là chi phí thật đã bỏ ra nhưng vẫn phải đóng thuế trên phần đó.
- Doanh nghiệp bị lỗ được chuyển lỗ liên tục không quá 5 năm kể từ năm sau năm phát sinh lỗ để trừ vào thu nhập chịu thuế các năm sau.
- Luật số 09/2026/QH16 (hiệu lực từ 24/04/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026) bổ sung quy định miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp có doanh thu năm dưới ngưỡng do Chính phủ quy định — ngưỡng này khác và không thay thế 2 mức ưu đãi 15%/17% ở trên.
Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế nhiều founder chỉ thực sự tìm hiểu kỹ khi kế toán gửi số tiền phải nộp cuối năm — trước đó thường chỉ nhớ mang máng "lãi thì đóng thuế". Vấn đề là công thức có 3 lớp: xác định đúng thu nhập tính thuế (không phải lợi nhuận kế toán thuần tuý), chọn đúng thuế suất theo mức doanh thu, và biết cách xử lý lỗ luỹ kế nếu công ty từng lỗ. Bài này đi từng bước với ví dụ số, dựa trên Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 hiện hành và Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi bổ sung.
Công Thức Tính Thuế TNDN Phải Nộp
Trong đó, thu nhập tính thuế được tính bằng:
Từng thành phần lấy ở đâu:
- Doanh thu — toàn bộ tiền bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ, không bao gồm thuế GTGT đầu ra (vì VAT không phải doanh thu của công ty, xem thêm bài về cách tính thuế GTGT).
- Chi phí được trừ — các khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hoá đơn chứng từ hợp pháp theo quy định, và với khoản từ mức quy định trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
- Thu nhập khác — ví dụ lãi tiền gửi ngân hàng, thu nhập từ thanh lý tài sản cố định, không phải doanh thu từ hoạt động kinh doanh chính.
- Thu nhập miễn thuế — một số khoản thu nhập được luật quy định miễn hoàn toàn, ví dụ thu nhập từ hoạt động sản xuất nông nghiệp ở một số điều kiện cụ thể, tuỳ ngành nghề.
- Lỗ được chuyển — phần lỗ của các năm tính thuế trước được phép trừ vào thu nhập chịu thuế năm nay, xem chi tiết ở phần ví dụ 2 bên dưới.
Căn cứ pháp lý: Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, hiệu lực từ 01/10/2025, áp dụng cho kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 trở đi.
Trong năm tài chính, doanh nghiệp không đợi đến cuối năm mới tính một lần — luật yêu cầu tạm nộp thuế TNDN theo từng quý dựa trên số liệu ước tính, rồi quyết toán chính thức khi kết thúc năm tài chính. Nếu tổng số tạm nộp 4 quý thấp hơn đáng kể so với số quyết toán thực tế theo tỷ lệ luật định, phần chênh lệch còn thiếu sẽ bị tính thêm tiền chậm nộp kể từ ngày hết hạn tạm nộp của quý 4, chứ không phải chỉ tính từ ngày quyết toán — đây là lý do kế toán thường khuyên ước tính thận trọng thay vì đợi cuối năm mới tính toàn bộ.
Thuế Suất TNDN: 20%, 17%, 15% Áp Dụng Khi Nào
Luật số 67/2025/QH15 mở rộng đáng kể nhóm doanh nghiệp được hưởng thuế suất ưu đãi so với luật cũ, căn cứ vào tổng doanh thu năm liền kề trước:
| Thuế suất | Áp dụng cho | Điều kiện |
|---|---|---|
| 15% | Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng | Doanh thu căn cứ là tổng doanh thu của kỳ tính thuế liền kề trước đó |
| 17% | Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng | Tương tự, tính theo doanh thu kỳ liền kề trước |
| 20% | Doanh nghiệp còn lại, không thuộc 2 mức trên | Áp dụng phổ thông, và cho cả doanh nghiệp thuộc ngành khai thác tài nguyên, khoáng sản quý hiếm dù doanh thu thấp |
Hai điểm dễ hiểu nhầm khi tra thuế suất:
- Mức 15%/17% không áp dụng cho doanh nghiệp là công ty con, hoặc doanh nghiệp có quan hệ liên kết mà bên liên kết không đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi — tránh trường hợp tách nhỏ doanh nghiệp để né thuế suất cao hơn.
- Doanh nghiệp mới thành lập năm đầu chưa có doanh thu kỳ trước để làm căn cứ, nên thường áp dụng theo hướng dẫn riêng của cơ quan thuế cho năm đầu tiên — cần hỏi trực tiếp kế toán hoặc chi cục thuế quản lý, đừng tự suy đoán mức thuế suất.
Ngoài bảng thuế suất theo doanh thu ở trên, Luật số 09/2026/QH16 (sửa đổi 4 luật thuế, hiệu lực từ 24/04/2026, áp dụng cho kỳ tính thuế TNDN từ 01/01/2026 theo điều khoản chuyển tiếp) bổ sung một cơ chế riêng: doanh nghiệp có tổng doanh thu năm dưới một ngưỡng do Chính phủ quy định cụ thể (điều chỉnh theo chỉ số kinh tế vĩ mô và khả năng ngân sách) được miễn hoàn toàn thuế TNDN, không chỉ là mức thuế suất thấp hơn. Đây là quy định mới, ngưỡng doanh thu cụ thể do Chính phủ ban hành riêng — kế toán/tư vấn thuế cần xác nhận công ty có đủ điều kiện áp dụng hay không trước khi tự tính theo mức miễn này.
Một điểm dễ bỏ sót khác: doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế suất theo lĩnh vực, địa bàn đầu tư đặc biệt (ví dụ doanh nghiệp khoa học công nghệ, khu công nghệ cao) có thể có mức thuế suất ưu đãi riêng, khác hẳn bảng 15%/17%/20% theo doanh thu ở trên và không cộng dồn với nhau — hai cơ chế ưu đãi này độc lập, doanh nghiệp chỉ được áp dụng mức có lợi nhất mà mình đủ điều kiện, không được cộng gộp hai lần ưu đãi cho cùng một khoản thu nhập.
Ví Dụ Từng Bước: Doanh Nghiệp Doanh Thu Dưới 3 Tỷ
Công ty TNHH Z, năm tính thuế trước có tổng doanh thu 2,8 tỷ đồng — đủ điều kiện áp dụng thuế suất 15%. Năm nay công ty có: doanh thu 3,1 tỷ đồng, chi phí được trừ 2,4 tỷ đồng (đầy đủ hoá đơn hợp lệ), thu nhập khác từ lãi tiền gửi ngân hàng 20 triệu đồng, không có thu nhập miễn thuế và không có lỗ chuyển từ năm trước.
- Bước 1 — Tính thu nhập tính thuế: 3.100.000.000 − 2.400.000.000 + 20.000.000 = 720.000.000 đồng.
- Bước 2 — Xác định thuế suất áp dụng: doanh thu năm liền kề trước (2,8 tỷ) không quá 3 tỷ đồng → áp dụng thuế suất 15%.
- Bước 3 — Tính thuế TNDN phải nộp: 720.000.000 × 15% = 108.000.000 đồng.
Lưu ý: điều kiện áp dụng thuế suất 15% căn cứ vào doanh thu năm trước (2,8 tỷ), không phải doanh thu năm đang tính thuế (3,1 tỷ) — đây là điểm dễ nhầm nhất khi doanh thu công ty đang tăng nhanh qua từng năm.
Nhận Chapter Miễn Phí Ngay
"7 Sai Lầm Định Giá Startup Phổ Biến Nhất" — chapter trích từ Ebook Cách Định Giá Startup A–Z, gửi ngay về email, hoàn toàn miễn phí.
Nhận trong 60 giây · Không spam · Hủy bất cứ lúc nào
Ví Dụ 2: Doanh Nghiệp Có Lỗ Chuyển Từ Năm Trước
Công ty TNHH W năm ngoái lỗ 250 triệu đồng (đã kê khai đúng hạn, hợp lệ để chuyển lỗ). Năm nay công ty có thu nhập tính thuế trước khi trừ lỗ là 600 triệu đồng, doanh thu năm ngoái đưa công ty vào nhóm áp dụng thuế suất 17%.
- Bước 1 — Trừ lỗ chuyển từ năm trước: 600.000.000 − 250.000.000 = 350.000.000 đồng — đây mới là thu nhập tính thuế thực sự.
- Bước 2 — Tính thuế TNDN phải nộp: 350.000.000 × 17% = 59.500.000 đồng.
Theo Luật số 67/2025/QH15, doanh nghiệp được chuyển lỗ liên tục không quá 5 năm kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ — ngắn hơn thời hạn trước đây. Nếu công ty W không dùng hết khoản lỗ 250 triệu trong vòng 5 năm kể từ năm lỗ, phần lỗ còn lại sau mốc đó sẽ không còn được trừ vào thu nhập chịu thuế nữa. Vì vậy, việc theo dõi "tuổi" của từng khoản lỗ chuyển sang là việc kế toán cần làm hàng năm, không chỉ cộng dồn một cục.
Chi Phí Được Trừ Và Chi Phí Không Được Trừ
Nguyên tắc chung: chi phí phải thực tế phát sinh, liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có hoá đơn chứng từ hợp pháp, và với khoản chi có giá trị theo quy định phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được trừ.
| Loại chi phí | Thường được trừ | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Lương, thưởng nhân viên | Có | Phải có hợp đồng lao động, bảng lương, chứng từ chi trả rõ ràng |
| Chi phí thuê văn phòng | Có | Phải có hợp đồng thuê và hoá đơn hợp lệ, không dùng biên nhận viết tay |
| Chi tiếp khách, marketing | Có, trong mức hợp lý | Thiếu hoá đơn hoặc chi vượt thực tế công việc dễ bị loại khi thanh kiểm tra |
| Tiền phạt vi phạm hành chính | Không | Các khoản tiền phạt, tiền chậm nộp thuế không được tính vào chi phí được trừ |
| Chi không có hoá đơn, chứng từ hợp lệ | Không | Kể cả khi khoản chi có thật, thiếu chứng từ nghĩa là công ty vẫn phải đóng thuế trên phần đó |
5 Lỗi Founder Hay Mắc Khi Tự Tính Thuế TNDN
Dùng doanh thu năm hiện tại để xác định thuế suất ưu đãi
Điều kiện áp dụng 15%/17% căn cứ vào doanh thu năm liền kề trước, không phải doanh thu năm đang tính thuế — dùng nhầm năm dẫn tới áp sai thuế suất cho cả một kỳ tính thuế.
Không loại các khoản thu nhập không được coi là thu nhập chịu thuế thông thường
Nhầm lẫn giữa doanh thu (bao gồm cả VAT trên hoá đơn nếu tính sai) và doanh thu tính thuế TNDN (đã loại VAT) khiến số thuế tính ra cao hơn thực tế phải nộp.
Bỏ sót các khoản chi phí hợp lệ vì thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt
Với các khoản chi đến mức quy định, thanh toán bằng tiền mặt (dù có hoá đơn) vẫn có thể bị loại khỏi chi phí được trừ — nhiều công ty chỉ phát hiện điều này khi bị thanh kiểm tra thuế.
Quên theo dõi thời hạn 5 năm của từng khoản lỗ chuyển
Cộng dồn nhiều năm lỗ thành một cục và trừ dần mà không tách theo từng năm phát sinh, dẫn tới trừ sai — hoặc bỏ lỡ không trừ hết phần lỗ sắp hết hạn chuyển.
Tự áp dụng mức miễn thuế mới của Luật 09/2026/QH16 mà chưa xác nhận ngưỡng doanh thu cụ thể
Đây là quy định còn mới, ngưỡng doanh thu được miễn do Chính phủ quy định riêng và có thể điều chỉnh — tự suy đoán công ty mình đủ điều kiện mà không hỏi kế toán có thể dẫn tới kê khai thiếu thuế, bị truy thu và phạt chậm nộp sau này.
Câu Hỏi Thường Gặp
Doanh nghiệp mới thành lập, chưa có doanh thu năm trước thì áp dụng thuế suất nào?
Vì chưa có doanh thu kỳ liền kề trước để làm căn cứ, năm đầu tiên thường áp dụng theo hướng dẫn riêng của cơ quan thuế quản lý trực tiếp — cần hỏi kế toán hoặc chi cục thuế, không tự suy đoán một trong ba mức 15/17/20%.
Thuế TNDN nộp theo năm hay theo quý?
Doanh nghiệp tạm nộp thuế TNDN theo quý dựa trên số liệu ước tính, rồi quyết toán chính thức vào cuối năm tài chính. Nếu số tạm nộp cả năm thấp hơn nhiều so với số quyết toán thực tế theo tỷ lệ luật định, doanh nghiệp có thể bị tính tiền chậm nộp cho phần chênh lệch.
Lỗ được chuyển sang năm sau tối đa bao nhiêu năm?
Tối đa 5 năm liên tục kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ, theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15. Quá thời hạn này, phần lỗ chưa dùng hết sẽ không còn được trừ vào thu nhập chịu thuế nữa.
Doanh nghiệp có nhiều ngành nghề, mỗi ngành thuế suất khác nhau thì tính sao?
Về nguyên tắc phải hạch toán riêng thu nhập của từng loại hoạt động chịu thuế suất khác nhau. Nếu không tách được rạch ròi, doanh nghiệp thường phải áp dụng mức thuế suất cao hơn cho phần thu nhập không tách được — đây là lý do nên tổ chức hạch toán riêng theo mảng ngay từ đầu.
Không nộp đúng hạn thuế TNDN thì bị phạt gì?
Doanh nghiệp bị tính tiền chậm nộp trên số thuế còn thiếu theo mức lãi suất chậm nộp do luật quy định, và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế tuỳ mức độ và thời gian chậm — số tiền phạt cụ thể cần kế toán hoặc cơ quan thuế xác nhận theo từng trường hợp.
Pitch Deck · Định Giá · BOD · Cap Table A–Z · Go To Market
🎯 Đúng chủ đề bài này: Ebook "13 Bước Xây Dựng Công Ty"
Toàn bộ framework từ 16 founders đã gọi được 300+ tỷ VND. Nhận link trong 3 phút.
Muốn AI review pitch deck & tài chính của bạn ngay?
Upload deck, nhận phân tích điểm yếu theo góc nhìn NĐT, hỏi đáp không giới hạn về định giá, cap table, gọi vốn — AI được train từ 14 năm kinh nghiệm thực chiến của Hải H Nguyễn.
Doanh Nghiệp Doanh Thu >1 Triệu USD/Năm?
Có thể tham gia chương trình Coaching 1vs1 trong 03 tháng (Học phí 350.000.000đ) — thực chiến như các doanh nghiệp Nina Ecom Center, VinCSS, VietContent, HOPE, VCO Group, Vua Cua, Ana Academy, Baumarkt, Erent. Điền thông tin công ty tại link đăng ký — nếu phù hợp, BeginGuru sẽ liên hệ để bạn Zoom Call 45 phút tìm hiểu với chuyên gia Hải H Nguyễn.
Hải H Nguyễn
14 năm kinh nghiệm gọi vốn thực chiến, hơn 26.000 giờ làm việc với founders, BOD 06 công ty ở Việt Nam và Mỹ. Trong các công ty tôi ngồi BOD, phần lớn tranh cãi về thuế TNDN cuối năm không đến từ việc trốn thuế cố ý, mà từ việc founder tự tính bằng công thức cũ hoặc thiếu chứng từ — luôn để kế toán rà lại trước khi chốt số cuối cùng.