Cách Tính Vòng Quay Hàng Tồn Kho
Công Thức, Ví Dụ Số Và Tiền Đang Nằm Trong Kho
- Công thức: Vòng quay hàng tồn kho = Giá vốn hàng bán ÷ Tồn kho bình quân. Tồn kho bình quân = (Tồn kho đầu kỳ + Tồn kho cuối kỳ) ÷ 2.
- Số ngày tồn kho = 365 ÷ Vòng quay năm. Ví dụ 3 vòng/năm tương đương khoảng 122 ngày hàng nằm trong kho trước khi bán được.
- Dùng giá vốn, không dùng doanh thu. Dùng doanh thu sẽ làm vòng quay đẹp hơn thực tế, ở ví dụ trong bài là 5 vòng thay vì 3 vòng.
- Con số tổng thường che mất nhóm hàng chậm. Tách theo nhóm hàng mới thấy chỗ tiền bị giam: một nhóm chỉ 1 vòng/năm có thể giữ tới một phần ba tồn kho.
- Số ngày tồn kho là một thành phần của chu kỳ tiền mặt. Rút ngắn nó là cách giải phóng tiền mà không cần bán thêm.
Cách tính vòng quay hàng tồn kho chỉ cần hai con số có sẵn trên báo cáo tài chính, nhưng lại là chỉ số tôi thấy founder ngành bán lẻ, F&B và phân phối bỏ qua nhiều nhất. Họ theo dõi doanh thu từng ngày, theo dõi biên lợi nhuận gộp từng tháng, còn tiền nằm trong kho thì chỉ nhìn khi kế toán báo tài khoản sắp cạn. Mỗi ngày hàng nằm trong kho là một ngày tiền của công ty không làm ra được đồng nào. Bài này đưa bạn công thức, cách lấy số đúng, hai ví dụ tính từng bước ở cửa hàng thời trang và bếp trung tâm của chuỗi nhà hàng, cách tách theo nhóm hàng để tìm chỗ tiền bị giam, và 5 lỗi tính sai hay gặp.
Cách tính vòng quay hàng tồn kho: công thức và lấy số ở đâu
Vòng quay hàng tồn kho
Vòng quay hàng tồn kho = Giá vốn hàng bán trong kỳ ÷ Tồn kho bình quân trong kỳ
Kết quả cho biết trong kỳ đó, lượng hàng tồn kho bình quân được bán hết và thay mới bao nhiêu lần.
Tồn kho bình quân
Tồn kho bình quân = (Tồn kho đầu kỳ + Tồn kho cuối kỳ) ÷ 2
Nếu doanh nghiệp có mùa vụ rõ, dùng bình quân của 12 số dư cuối tháng (hoặc 13 số, gồm cả số đầu năm) sẽ chính xác hơn nhiều so với chỉ lấy đầu năm và cuối năm.
Số ngày tồn kho (DIO)
Số ngày tồn kho = Số ngày trong kỳ ÷ Vòng quay hàng tồn kho, hoặc tương đương = Tồn kho bình quân ÷ Giá vốn hàng bán × Số ngày trong kỳ.
Kỳ năm dùng 365 ngày, kỳ quý dùng 90 ngày, kỳ tháng dùng 30 ngày. Quan trọng là giá vốn và số ngày phải cùng một kỳ.
Lấy số ở dòng nào
- Giá vốn hàng bán: dòng cùng tên trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, ngay dưới doanh thu thuần.
- Hàng tồn kho: dòng trong phần tài sản ngắn hạn của bảng cân đối kế toán. Cả hai báo cáo thuộc bộ báo cáo tài chính năm.
- Dự phòng giảm giá hàng tồn kho: nếu công ty có trích dự phòng, dùng giá trị hàng tồn kho sau khi đã trừ dự phòng để phản ánh đúng tiền có thể thu hồi. Việc trích dự phòng hiện hướng dẫn theo Thông tư 48/2019/TT-BTC, được Bộ Tài chính công bố tiếp tục hiệu lực tại Quyết định 1760/QĐ-BTC ngày 01/07/2026; cách áp dụng cụ thể cho doanh nghiệp của bạn cần kế toán xác nhận.
Vì sao phải là giá vốn: hàng tồn kho được ghi theo giá mua hoặc giá thành, không phải giá bán. Chia doanh thu (đã gồm lãi gộp) cho tồn kho (theo giá vốn) là chia hai thứ khác đơn vị, và kết quả luôn bị thổi phồng đúng bằng tỷ lệ doanh thu trên giá vốn.
Ví dụ 1: Tính vòng quay hàng tồn kho cho cửa hàng thời trang
Số liệu năm: Doanh thu thuần 12 tỷ đồng · Giá vốn hàng bán 7,2 tỷ đồng (biên lợi nhuận gộp 40%) · Tồn kho đầu năm 2,0 tỷ đồng · Tồn kho cuối năm 2,8 tỷ đồng.
Bước 1 — Tồn kho bình quân. (2,0 + 2,8) ÷ 2 = 2,4 tỷ đồng.
Bước 2 — Vòng quay. 7,2 ÷ 2,4 = 3 vòng/năm.
Bước 3 — Số ngày tồn kho. 365 ÷ 3 = 121,7, làm tròn 122 ngày. Trung bình một món hàng nằm khoảng 4 tháng trước khi bán được.
Bước 4 — Kiểm tra hai cách tính sai.
- Dùng doanh thu thay giá vốn: 12 ÷ 2,4 = 5 vòng, tương đương 73 ngày. Đẹp hơn thực tế gần 50 ngày.
- Dùng tồn kho cuối năm thay bình quân: 7,2 ÷ 2,8 ≈ 2,57 vòng, tương đương khoảng 142 ngày. Xấu hơn thực tế vì cuối năm cửa hàng nhập hàng Tết.
Bước 5 — Quy ra tiền. Nếu nâng vòng quay lên 4 vòng với cùng giá vốn, tồn kho bình quân chỉ cần 7,2 ÷ 4 = 1,8 tỷ đồng. Chênh lệch 2,4 − 1,8 = 0,6 tỷ đồng tiền mặt được giải phóng mà không cần bán thêm một món nào.
Bước 5 là bước founder hay bỏ qua nhất, trong khi đó mới là con số đáng mang vào cuộc họp. "Vòng quay 3 lên 4" nghe trừu tượng. "Có thêm 600 triệu đồng tiền mặt" thì ai cũng hiểu và ai cũng muốn làm.
Ví dụ 2: Tính theo tháng cho bếp trung tâm chuỗi nhà hàng
Với F&B, nguyên liệu tươi quay rất nhanh nên tính theo năm gần như không giúp gì. Hãy tính theo tháng và tách nhóm nguyên liệu.
Số liệu tháng: Giá vốn nguyên liệu 900 triệu đồng · Tồn kho đầu tháng 150 triệu đồng · Tồn kho cuối tháng 210 triệu đồng.
Bước 1 — Toàn bếp. Tồn kho bình quân = (150 + 210) ÷ 2 = 180 triệu. Vòng quay tháng = 900 ÷ 180 = 5 vòng/tháng. Số ngày tồn kho = 30 ÷ 5 = 6 ngày.
Bước 2 — Tách nhóm nguyên liệu.
- Nhóm tươi sống: giá vốn 600 triệu, tồn kho bình quân 40 triệu → 600 ÷ 40 = 15 vòng/tháng → 30 ÷ 15 = 2 ngày.
- Nhóm khô và đông lạnh: giá vốn 300 triệu, tồn kho bình quân 140 triệu → 300 ÷ 140 ≈ 2,14 vòng/tháng → 30 ÷ 2,14 ≈ 14 ngày.
Bước 3 — Đối chiếu. 40 + 140 = 180 triệu và 600 + 300 = 900 triệu, khớp với bước 1.
Con số 6 ngày của toàn bếp trông rất ổn. Nhưng 140 trong 180 triệu đồng tồn kho, tức khoảng 78%, nằm ở nhóm khô và đông lạnh với 14 ngày. Nhóm tươi sống vốn đã tự quay nhanh vì không thể để lâu; chỗ cần quản lý là nhóm hàng có thể để lâu, vì chính khả năng để lâu đó khiến bộ phận mua hàng mua dư "cho chắc".
Mẹo: với F&B, đặt ngưỡng số ngày tồn kho riêng cho từng nhóm và cho bếp trưởng xem hằng tuần. Một con số chung cho toàn bếp gần như không bao giờ dẫn tới hành động cụ thể.
Nhận Trọn Ebook "13 Bước Xây Dựng Công Ty" Miễn Phí
Ebook đầy đủ (không phải 1 chapter) — hướng dẫn từng bước xây dựng công ty sẵn sàng gọi vốn, gửi ngay về email, hoàn toàn miễn phí.
Nhận trong 60 giây · Không spam · Hủy bất cứ lúc nào
Tách theo nhóm hàng để tìm chỗ tiền bị giam
Quay lại chuỗi thời trang ở ví dụ 1. Con số 3 vòng/năm là trung bình của những nhóm hàng rất khác nhau. Tách ra như sau:
| Nhóm hàng | Giá vốn năm | Tồn kho bình quân | Vòng quay | Số ngày tồn kho |
|---|---|---|---|---|
| Nhóm A — hàng bán chạy quanh năm | 4,0 tỷ | 0,8 tỷ | 5 vòng | 73 ngày |
| Nhóm B — hàng theo mùa | 2,4 tỷ | 0,8 tỷ | 3 vòng | 122 ngày |
| Nhóm C — mẫu mới thử nghiệm, size lẻ | 0,8 tỷ | 0,8 tỷ | 1 vòng | 365 ngày |
| Tổng | 7,2 tỷ | 2,4 tỷ | 3 vòng | 122 ngày |
Nhóm C chỉ tạo ra 11% giá vốn (0,8 ÷ 7,2) nhưng giữ một phần ba tồn kho (0,8 ÷ 2,4). Nếu cửa hàng xả hàng size lẻ và giảm nhóm C xuống tồn kho bình quân 0,4 tỷ đồng mà vẫn giữ nguyên giá vốn các nhóm:
- Tồn kho bình quân toàn chuỗi còn 2,0 tỷ đồng.
- Vòng quay toàn chuỗi = 7,2 ÷ 2,0 = 3,6 vòng, số ngày tồn kho = 365 ÷ 3,6 ≈ 101 ngày.
- Tiền giải phóng: 0,4 tỷ đồng, chỉ bằng việc xử lý một nhóm hàng.
Cách tách này cũng trả lời câu hỏi mà nhà đầu tư ngành bán lẻ luôn hỏi: tăng trưởng doanh thu của bạn đến từ hàng bán chạy thật, hay đến từ việc nhập thêm nhiều mẫu mới làm kho phình ra? Với mô hình bán qua livestream và sàn thương mại điện tử, nhịp bán dồn theo đợt khuyến mãi khiến tồn kho biến động mạnh, nên càng cần tách theo nhóm và theo tháng, như phân tích trong bài thương mại xã hội và TikTok Shop.
Đọc kết quả và nối sang chu kỳ tiền mặt
Không có một con số vòng quay "chuẩn" dùng chung cho mọi doanh nghiệp. Hàng tươi sống, thời trang, nội thất và thiết bị công nghiệp có đặc tính quá khác nhau. Thay vì so với một mức trung bình ngành không rõ nguồn, hãy đọc theo ba câu hỏi:
| Câu hỏi | Cách kiểm tra | Tín hiệu cần chú ý |
|---|---|---|
| Xu hướng đang đi lên hay đi xuống? | So vòng quay cùng kỳ qua 4–8 quý | Vòng quay giảm liên tục trong khi doanh thu vẫn tăng |
| Nhóm nào kéo trung bình xuống? | Tách như bảng nhóm hàng ở trên | Một nhóm nhỏ về giá vốn nhưng lớn về tồn kho |
| Vòng quay cao có đang làm mất doanh thu không? | Đối chiếu số lần hết hàng, đơn bị huỷ vì thiếu hàng | Vòng quay tăng đi kèm doanh thu nhóm bán chạy giảm |
Số ngày tồn kho là một trong ba thành phần của chu kỳ chuyển đổi tiền mặt: Chu kỳ tiền mặt = Số ngày tồn kho + Số ngày thu tiền − Số ngày trả tiền nhà cung cấp. Với chuỗi thời trang ở ví dụ 1, giả sử khách trả ngay nên số ngày thu tiền khoảng 5 ngày (tiền về từ ví điện tử và cổng thanh toán), nhà cung cấp cho trả chậm 45 ngày:
Trước: 122 + 5 − 45 = 82 ngày.
Sau khi giảm tồn kho nhóm C: 101 + 5 − 45 = 61 ngày.
Rút ngắn 21 ngày chu kỳ tiền mặt chỉ bằng quản lý tồn kho, không đụng tới giá bán hay điều khoản với nhà cung cấp.
Case thật: tồn kho quay nhanh vẫn chưa đủ
Vua Cua là chuỗi nhà hàng cua và hải sản. Khi mở kênh B2B qua hệ thống siêu thị BigC, công ty gặp kỳ hạn thanh toán 30–60 ngày. Kênh này rút cạn dòng tiền và là nguyên nhân sâu xa buộc công ty tái cấu trúc, chuyển sang mô hình nhượng quyền.
Tôi đưa case này vào bài về tồn kho vì một bài học dễ bị hiểu sai. Ngành hải sản có đặc tính hàng không thể nằm lâu, nên founder dễ tự tin rằng "tiền không bị giam trong kho". Nhưng tiền không bị giam trong kho vẫn có thể bị giam ở khâu thu tiền. Vòng quay hàng tồn kho chỉ đo một đoạn của hành trình tiền mặt; nếu số ngày thu tiền kéo dài 30–60 ngày, lợi thế tồn kho quay nhanh bị xoá sạch.
Vì vậy khi rà một doanh nghiệp có hàng hoá, tôi luôn đặt hai chỉ số cạnh nhau trong cùng một bảng theo từng kênh bán: số ngày tồn kho và số ngày thu tiền. Một kênh có vòng quay tồn kho đẹp nhưng thu tiền chậm có thể tệ hơn một kênh tồn kho chậm hơn nhưng thu tiền ngay.
5 lỗi tính vòng quay hàng tồn kho sai hay gặp
Dùng doanh thu thay cho giá vốn
Làm vòng quay bị thổi phồng theo tỷ lệ doanh thu trên giá vốn. Ở ví dụ 1, con số nhảy từ 3 lên 5 vòng.
Chỉ dùng tồn kho cuối kỳ
Cuối năm thường là lúc nhập hàng mùa cao điểm hoặc ngược lại là lúc vừa xả kho. Kết quả lệch theo hướng nào cũng được, và khó so giữa các năm.
Để hàng hỏng, hàng lỗi mốt nằm nguyên giá trị
Hàng không còn bán được theo giá vốn làm tồn kho bình quân lớn và vòng quay thấp, nhưng tệ hơn là làm tài sản trên sổ lớn hơn giá trị thật. Xử lý hoặc trích dự phòng trước khi tính.
Nhân vòng quay tháng lên 12 cho mọi tháng
Một tháng cao điểm có vòng quay rất cao; nhân lên 12 sẽ ra con số năm không có thật. Tính năm bằng giá vốn cả năm chia tồn kho bình quân các tháng.
Đẩy vòng quay bằng cách cắt tồn kho quá tay
Vòng quay tăng nhưng hàng bán chạy hết thường xuyên, khách chuyển sang đối thủ. Luôn đọc vòng quay cùng số lần hết hàng và doanh thu nhóm hàng chủ lực.
Câu Hỏi Thường Gặp
Cách tính vòng quay hàng tồn kho như thế nào?
Lấy giá vốn hàng bán trong kỳ chia cho tồn kho bình quân trong kỳ. Tồn kho bình quân bằng tồn kho đầu kỳ cộng cuối kỳ chia 2. Ví dụ giá vốn 7,2 tỷ và tồn kho bình quân 2,4 tỷ cho vòng quay 3 vòng/năm.
Số ngày tồn kho tính thế nào?
Lấy số ngày trong kỳ chia cho vòng quay của cùng kỳ đó. Vòng quay 3 vòng/năm tương đương 365 ÷ 3 ≈ 122 ngày. Vòng quay 5 vòng/tháng tương đương 30 ÷ 5 = 6 ngày.
Vòng quay hàng tồn kho bao nhiêu là tốt?
Không có mức chung cho mọi ngành vì hàng tươi sống, thời trang và thiết bị có đặc tính rất khác nhau. Nên so với chính doanh nghiệp qua nhiều quý, tách theo nhóm hàng, và đọc kèm số lần hết hàng.
Vì sao phải dùng giá vốn thay vì doanh thu?
Hàng tồn kho được ghi theo giá vốn. Chia doanh thu cho tồn kho là chia hai đại lượng khác đơn vị, kết quả bị thổi phồng đúng bằng tỷ lệ doanh thu trên giá vốn.
Doanh nghiệp dịch vụ có cần tính vòng quay hàng tồn kho không?
Doanh nghiệp dịch vụ thuần hoặc phần mềm thường có tồn kho gần bằng 0, nên chỉ số này ít ý nghĩa. Khi đó chu kỳ tiền mặt chủ yếu phụ thuộc số ngày thu tiền và số ngày trả tiền nhà cung cấp.
Pitch Deck · Định Giá · BOD · Cap Table A–Z · Go To Market
🎯 Đúng chủ đề bài này: Ebook "13 Bước Xây Dựng Công Ty"
Toàn bộ framework từ 16 founders đã gọi được 300+ tỷ VND. Nhận link trong 3 phút.
Muốn AI review pitch deck & tài chính của bạn ngay?
Upload deck, nhận phân tích điểm yếu theo góc nhìn NĐT, hỏi đáp không giới hạn về định giá, cap table, gọi vốn — AI được train từ 14 năm kinh nghiệm thực chiến của Hải H Nguyễn.
Doanh Nghiệp Doanh Thu >1 Triệu USD/Năm?
Có thể tham gia chương trình Coaching 1vs1 trong 03 tháng (Học phí 350.000.000đ) — thực chiến như các doanh nghiệp Nina Ecom Center, VinCSS, VietContent, HOPE, VCO Group, Vua Cua, Ana Academy, Baumarkt, Erent. Điền thông tin công ty tại link đăng ký — nếu phù hợp, BeginGuru sẽ liên hệ để bạn Zoom Call 45 phút tìm hiểu với chuyên gia Hải H Nguyễn.
Hải H Nguyễn
14 năm kinh nghiệm gọi vốn thực chiến, hơn 26.000 giờ làm việc với founders, BOD 06 công ty ở Việt Nam và Mỹ. Đã ngồi HĐQT doanh nghiệp F&B và làm việc với nhiều founder bán lẻ, phân phối về bài toán tiền nằm trong kho.