Cách Tính ROE Và ROA
Công Thức, Ví Dụ Số Và Cách Đọc Kết Quả
- ROA = Lợi nhuận sau thuế ÷ Tổng tài sản bình quân. Nó trả lời: mỗi đồng tài sản công ty đang nắm giữ tạo ra bao nhiêu đồng lãi, bất kể tiền đó là vốn góp hay vốn vay.
- ROE = Lợi nhuận sau thuế ÷ Vốn chủ sở hữu bình quân. Nó trả lời một câu hẹp hơn: mỗi đồng của riêng chủ sở hữu tạo ra bao nhiêu đồng lãi.
- Hai chỉ số luôn phải đọc cùng nhau. ROE cao hơn ROA bao nhiêu chính là phần do đòn bẩy tài chính tạo ra — vay càng nhiều thì khoảng cách càng rộng, và rủi ro cũng rộng theo.
- Mẫu số phải là số bình quân đầu kỳ và cuối kỳ, không phải số cuối kỳ. Đây là lỗi làm lệch kết quả nhiều nhất, đặc biệt với công ty vừa nhận tiền đầu tư trong năm.
- Công ty có vốn chủ sở hữu âm vì lỗ luỹ kế sẽ cho ra ROE dương do âm chia âm. Gặp trường hợp này thì bỏ ROE, đọc ROA và dòng tiền.
Cách tính ROE và ROA chỉ là hai phép chia, nhưng tôi đã ngồi trong đủ nhiều phiên họp hội đồng quản trị để biết rằng phần khó không nằm ở phép chia. Phần khó nằm ở chỗ lấy số nào cho tử số, số nào cho mẫu số, và đọc ra điều gì khi hai con số lệch nhau. Một công ty khoe ROE 30% có thể đang khoẻ thật, mà cũng có thể đang vay nặng để làm đẹp con số đó. Bài này đi qua công thức, chỗ lấy số trên báo cáo tài chính, hai ví dụ số từng bước, cách tách ROE thành ba thành phần, và năm lỗi tôi gặp nhiều nhất.
Công thức ROE, ROA và lấy số ở dòng nào của báo cáo tài chính
Hai công thức dùng chung một tử số và khác nhau ở mẫu số. Chính cái mẫu số đó quyết định câu hỏi mà mỗi chỉ số trả lời.
ROA = Lợi nhuận sau thuế ÷ Tổng tài sản bình quân
ROE = Lợi nhuận sau thuế ÷ Vốn chủ sở hữu bình quân
Ba con số cần lấy, và chỗ lấy chúng trên bộ báo cáo tài chính:
- Lợi nhuận sau thuế. Dòng cuối cùng của Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, sau khi đã trừ lãi vay và thuế thu nhập doanh nghiệp. Không dùng lợi nhuận gộp, không dùng lợi nhuận trước thuế, không dùng EBITDA. Nếu công ty có lợi ích cổ đông không kiểm soát ở công ty con, lấy phần lợi nhuận thuộc về chủ sở hữu công ty mẹ.
- Tổng tài sản. Dòng TỔNG CỘNG TÀI SẢN trên Bảng cân đối kế toán. Đây là toàn bộ tiền, khoản phải thu, hàng tồn kho, máy móc, nhà xưởng — không phân biệt phần nào mua bằng vốn góp, phần nào mua bằng tiền vay.
- Vốn chủ sở hữu. Phần Nguồn vốn của Bảng cân đối kế toán, gồm vốn góp của chủ sở hữu, thặng dư vốn cổ phần, các quỹ và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối. Nó bằng tổng tài sản trừ đi toàn bộ nợ phải trả.
Vì sao phải lấy số bình quân
Tử số là con số của cả một năm. Mẫu số lấy trên bảng cân đối lại là ảnh chụp tại đúng một ngày. Ghép một dòng chảy cả năm với một ảnh chụp cuối năm là so lệch kỳ. Cách chữa là lấy trung bình hai đầu kỳ:
Tài sản bình quân = (Tổng tài sản đầu kỳ + Tổng tài sản cuối kỳ) ÷ 2
Vốn chủ bình quân = (Vốn chủ đầu kỳ + Vốn chủ cuối kỳ) ÷ 2
Chuyện này không phải kỹ tính. Một công ty nhận tiền đầu tư vào tháng 11 sẽ có vốn chủ cuối năm phình lên rất mạnh, trong khi lợi nhuận cả năm được tạo ra bởi phần vốn nhỏ hơn nhiều trong suốt mười tháng trước đó. Lấy số cuối kỳ làm mẫu số, ROE tụt xuống một cách vô nghĩa và đội ngũ sẽ ngồi giải thích một con số không nói lên điều gì.
Quan hệ giữa hai chỉ số
ROE và ROA không độc lập. Chúng nối với nhau bằng đúng một hệ số:
ROE = ROA × (Tổng tài sản bình quân ÷ Vốn chủ sở hữu bình quân)
Cái ngoặc đó gọi là hệ số nhân vốn chủ sở hữu, và nó chính là đòn bẩy tài chính. Công ty không vay đồng nào thì tài sản bằng vốn chủ, hệ số bằng 1, ROE bằng đúng ROA. Càng vay nhiều, hệ số càng lớn hơn 1, ROE càng vượt lên trên ROA. Nói cách khác, toàn bộ khoảng cách giữa ROE và ROA là do nợ tạo ra, không phải do công ty giỏi hơn.
Ví dụ 1: tính ROE và ROA từng bước cho một công ty dịch vụ
Bước 1 — Lấy tử số. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: doanh thu thuần 12.000.000.000đ, lợi nhuận sau thuế 1.800.000.000đ.
Bước 2 — Tài sản bình quân. Tổng cộng tài sản đầu năm 7.200.000.000đ, cuối năm 8.800.000.000đ. Bình quân = (7.200 + 8.800) ÷ 2 = 8.000.000.000đ.
Bước 3 — Vốn chủ bình quân. Vốn chủ sở hữu đầu năm 5.600.000.000đ, cuối năm 6.400.000.000đ. Bình quân = (5.600 + 6.400) ÷ 2 = 6.000.000.000đ.
Bước 4 — ROA. 1.800 ÷ 8.000 = 0,225 = 22,5%. Mỗi 100 đồng tài sản đang tạo ra 22,5 đồng lãi sau thuế.
Bước 5 — ROE. 1.800 ÷ 6.000 = 0,30 = 30%. Mỗi 100 đồng vốn của chủ sở hữu tạo ra 30 đồng lãi.
Bước 6 — Đọc khoảng cách. ROE cao hơn ROA 7,5 điểm phần trăm. Kiểm tra lại bằng hệ số nhân vốn chủ: 8.000 ÷ 6.000 = 1,33. Nhân vào: 22,5% × 1,33 = 30%, khớp. Toàn bộ 7,5 điểm chênh lệch đến từ việc công ty đang dùng 2 tỷ đồng nợ để tài trợ tài sản, chứ không phải từ việc vận hành tốt hơn.
Luôn làm bước 6. Nhân ROA với hệ số nhân vốn chủ để xem có ra đúng ROE không là cách kiểm tra chéo rẻ nhất. Lệch nhau nghĩa là bạn đã lấy tử số khác nhau cho hai phép tính, hoặc một trong hai mẫu số không phải số bình quân. Tôi bắt được lỗi này trong bảng tính của đội tài chính nhiều lần hơn mình muốn.
Ví dụ 2: cùng một mức lãi, khác cấu trúc vốn, hai câu chuyện khác nhau
Ví dụ trên cho thấy cách tính. Ví dụ thứ hai cho thấy vì sao không được đọc ROE một mình. Hai công ty cùng ngành, cùng quy mô tài sản, cùng năng lực vận hành — khác nhau đúng một điểm là một bên vay, một bên không.
Công ty A — không vay. Lãi vay 0đ. Lợi nhuận trước thuế 1.500.000.000đ. Thuế 20% = 300.000.000đ. Lợi nhuận sau thuế 1.200.000.000đ. Vốn chủ bình quân 10.000.000.000đ.
ROA = 1.200 ÷ 10.000 = 12%. ROE = 1.200 ÷ 10.000 = 12%.
Công ty B — vay 6 tỷ, lãi suất 10%/năm. Lãi vay 600.000.000đ. Lợi nhuận trước thuế 1.500 − 600 = 900.000.000đ. Thuế 20% = 180.000.000đ. Lợi nhuận sau thuế 720.000.000đ. Vốn chủ bình quân 10.000 − 6.000 = 4.000.000.000đ.
ROA = 720 ÷ 10.000 = 7,2%. ROE = 720 ÷ 4.000 = 18%.
Đọc kết quả. Công ty B có ROE 18%, cao hơn hẳn 12% của công ty A, và nếu chỉ nhìn ROE thì B trông vượt trội. Nhưng ROA của B lại thấp hơn: 7,2% so với 12%. Cùng một khối tài sản, B tạo ra ít lãi hơn vì đã trả 600 triệu tiền lãi vay. ROE đẹp của B không đến từ việc kinh doanh giỏi hơn — nó đến từ việc mẫu số bị thu nhỏ còn 4 tỷ.
Đây là lý do tôi không bao giờ nhận một con số ROE đứng một mình trong hồ sơ. Đòn bẩy khuếch đại cả hai chiều: khi lợi nhuận trước lãi vay của B tụt xuống dưới 600 triệu, B lỗ trong khi A vẫn còn lãi. ROE 18% và nguy cơ mất khả năng trả nợ là hai mặt của cùng một quyết định vay.
Khi so hai công ty, so ROA trước. ROA không quan tâm tiền đến từ đâu nên nó so được năng lực vận hành giữa hai cấu trúc vốn khác nhau. So xong ROA rồi mới nhìn ROE để biết mỗi bên đang dùng bao nhiêu đòn bẩy. Chi tiết về cách chọn tỷ lệ vốn vay trên vốn góp nằm ở bài cơ cấu vốn startup.
Đọc cặp ROE và ROA: bảng đối chiếu bốn trường hợp
Giá trị của hai chỉ số này nằm ở tổ hợp, không nằm ở từng con số. Đây là bảng tôi dùng khi đọc một bộ báo cáo lần đầu.
| ROA | ROE | Điều đang thật sự diễn ra | Việc cần làm tiếp |
|---|---|---|---|
| Cao | Cao, cách ROA không xa | Sinh lời tốt bằng chính vốn của mình, ít phụ thuộc nợ. Trạng thái khoẻ nhất. | Kiểm tra xem có đang giữ quá nhiều tiền mặt nhàn rỗi làm ROA trông thấp hơn thực lực không. |
| Cao | Rất cao, cách ROA rất xa | Vận hành tốt và đang dùng đòn bẩy mạnh để khuếch đại. | Xem lịch trả nợ và hệ số khả năng trả lãi. Lãi suất tăng hoặc doanh thu chững là ROE rơi rất nhanh. |
| Thấp | Cao | Lợi nhuận mỏng trên khối tài sản, con số ROE đẹp chủ yếu do vốn chủ nhỏ. Đây là trường hợp dễ bị đọc nhầm nhất. | Tính lại ROA qua ba năm. Nếu ROA đi ngang hoặc giảm thì vay thêm chỉ làm rủi ro tăng, không làm công ty khoẻ hơn. |
| Thấp | Thấp | Vấn đề nằm ở vận hành, không nằm ở cấu trúc vốn. Đòn bẩy không cứu được. | Tách ROE theo DuPont ở phần dưới để biết hỏng ở biên lợi nhuận hay ở vòng quay tài sản. |
Ngưỡng bao nhiêu là tốt
Câu trả lời trung thực là không có một con số dùng chung cho mọi ngành. Một công ty phần mềm gần như không có tài sản cố định sẽ luôn có ROA cao hơn một nhà máy hay một chuỗi nhà hàng tự đầu tư mặt bằng, mà không hề giỏi hơn. Ba cách so sánh đáng tin hơn việc mượn một con số chuẩn trên mạng:
- So với chính mình qua ba năm. Xu hướng nói nhiều hơn mức tuyệt đối. ROA giảm ba năm liên tiếp là tín hiệu rõ, dù con số hiện tại vẫn còn khá.
- So ROE với chi phí vốn. ROE thấp hơn mức sinh lời mà nhà đầu tư đòi hỏi thì công ty đang huỷ giá trị chứ không tạo ra giá trị, dù báo cáo vẫn ghi có lãi. Cách ước lượng chi phí vốn nằm ở bài cách tính WACC.
- So ROA với lãi suất vay bình quân. Nếu ROA thấp hơn lãi suất đang vay, mỗi đồng vay thêm sẽ làm ROE tụt chứ không tăng. Đòn bẩy chỉ có tác dụng dương khi tài sản sinh lời cao hơn cái giá phải trả cho tiền vay.
Nhận Chapter Miễn Phí Ngay
"7 Sai Lầm Định Giá Startup Phổ Biến Nhất" — chapter trích từ Ebook Cách Định Giá Startup A–Z, gửi ngay về email, hoàn toàn miễn phí.
Nhận trong 60 giây · Không spam · Hủy bất cứ lúc nào
Tách ROE bằng DuPont để biết hỏng ở đâu
ROE thấp không nói cho bạn biết phải sửa gì. Tách nó ra ba thành phần thì có.
ROE = Biên lợi nhuận ròng × Vòng quay tài sản × Hệ số nhân vốn chủ sở hữu
= (Lợi nhuận sau thuế ÷ Doanh thu thuần) × (Doanh thu thuần ÷ Tài sản bình quân) × (Tài sản bình quân ÷ Vốn chủ bình quân)
Ba thành phần ứng với ba câu hỏi khác hẳn nhau, và ba đội khác nhau trong công ty chịu trách nhiệm:
- Biên lợi nhuận ròng — bán một đồng thì giữ lại được bao nhiêu. Hỏng ở đây là chuyện giá bán, giá vốn và chi phí vận hành. Xem thêm cách tính biên lợi nhuận ròng.
- Vòng quay tài sản — một đồng tài sản đẩy ra được bao nhiêu đồng doanh thu. Hỏng ở đây thường là hàng tồn kho nằm lâu, khoản phải thu bị khách chiếm dụng, hoặc máy móc và mặt bằng đầu tư quá sớm so với nhu cầu thật.
- Hệ số nhân vốn chủ — đang dùng bao nhiêu đòn bẩy. Đây là quyết định tài chính, không phải thành tích vận hành.
Lấy lại số của Ví dụ 1: biên lợi nhuận ròng 1.800 ÷ 12.000 = 15%; vòng quay tài sản 12.000 ÷ 8.000 = 1,5 lần; hệ số nhân vốn chủ 8.000 ÷ 6.000 = 1,33. Nhân ba số: 15% × 1,5 × 1,33 = 30%, đúng bằng ROE đã tính. Bây giờ câu hỏi trở nên cụ thể: muốn ROE lên 35% thì nên đẩy biên lợi nhuận, đẩy vòng quay tài sản, hay vay thêm — và cái nào trong ba cái đó khả thi nhất với công ty của bạn trong mười hai tháng tới.
Trong các phiên họp hội đồng quản trị tôi tham gia, tách DuPont thường chấm dứt được một tranh luận vòng vo rất quen: người phụ trách kinh doanh cho rằng vấn đề là giá bán, người phụ trách vận hành cho rằng vấn đề là chi phí, còn thực tế con số chỉ ra vấn đề nằm ở vòng quay tài sản vì tiền đang mắc kẹt trong khoản phải thu.
ROE và ROA với công ty vừa gọi vốn hoặc chưa có lãi
Hai chỉ số này sinh ra cho doanh nghiệp đã có lãi ổn định. Áp thẳng vào một công ty đang tăng trưởng bằng tiền nhà đầu tư thì kết quả vừa xấu vừa vô nghĩa, và founder không cần phải thấy có lỗi về chuyện đó.
- Công ty đang lỗ. Tử số âm nên cả ROE lẫn ROA đều âm. Con số đó chỉ nói lại điều mọi người đã biết. Ở giai đoạn này, chỉ số đáng theo dõi là mức đốt tiền so với tốc độ tăng trưởng và hiệu quả trên từng khách hàng, không phải tỷ suất sinh lời trên vốn.
- Công ty vừa đóng một vòng gọi vốn. Tiền mới làm phình cả tổng tài sản lẫn vốn chủ sở hữu ngay lập tức, trong khi lợi nhuận mà số tiền đó tạo ra phải một hai năm nữa mới xuất hiện. ROE và ROA sẽ tụt trong năm gọi vốn. Đó là đặc tính của phép tính, không phải dấu hiệu công ty đi xuống. Cách xử lý đúng là ghi chú rõ thời điểm nhận tiền ngay dưới bảng tính, và trình bày thêm phiên bản loại trừ phần tiền mặt chưa sử dụng khỏi mẫu số.
- Vốn chủ sở hữu âm. Khi lỗ luỹ kế lớn hơn toàn bộ vốn đã góp, mẫu số thành số âm. Lúc đó một công ty đang lỗ sẽ cho ra ROE dương vì âm chia âm, và bảng tính không hề báo lỗi. Gặp trường hợp này, bỏ hẳn ROE ra khỏi báo cáo và thay bằng ROA cộng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh.
Điều nhà đầu tư thật sự hỏi. Ở vòng sớm, gần như không ai hỏi ROE của bạn. Nhưng khi công ty đã có lãi và bắt đầu nói chuyện với nhà đầu tư chiến lược hoặc bên mua, cặp ROE và ROA trở thành một trong những thứ được soi đầu tiên, vì nó cho biết lợi nhuận đang được tạo ra bằng năng lực hay bằng nợ. Chuẩn bị trước bộ số ba năm, có thuyết minh, sẽ tiết kiệm cho bạn vài vòng hỏi đáp — xem thêm chuẩn bị hồ sơ tài chính trước gọi vốn.
Case thật: hai cách kéo hai chỉ số này lên mà không vay thêm
Cả hai công ty dưới đây tôi tham gia ở vai trò thành viên hội đồng quản trị. Tôi không công bố con số ROE và ROA cụ thể của họ, nhưng hướng thay đổi thì rất rõ và minh hoạ đúng hai thành phần khác nhau của công thức.
Trước khi tôi tham gia hội đồng quản trị, 100% doanh thu của công ty đến từ các dự án outsourcing tuyển dụng cho doanh nghiệp, với kỳ thanh toán 60 đến 90 ngày. Hệ quả là một khối lớn tài sản nằm ở khoản phải thu: doanh thu đã ghi nhận nhưng tiền chưa về. Dòng tiền căng tới mức founder phải vay lãi cao hàng năm để duy trì vận hành, và mỗi lần như vậy lại mất thêm cổ phần.
Nếu chỉ nhìn ROE, việc vay nợ khiến mẫu số nhỏ lại và con số trông không tệ. Nhưng bản chất là vòng quay tài sản yếu, tức thành phần thứ hai trong công thức DuPont.
Hướng xử lý không phải vay thêm mà là đổi cách thu tiền: giữ nguyên mảng outsourcing, dồn nguồn lực xây sản phẩm SaaS test năng lực. Khi 50 tập đoàn lớn bắt đầu trả tiền trước để mua block tài khoản, tiền về trước khi chi phí phát sinh thay vì sau 60 đến 90 ngày. Dòng tiền dư ra đủ trả hết các khoản nợ lãi cao ngay trong cùng năm.
Tôi tham gia hội đồng quản trị Vua Cua từ tháng 4/2023, khi công ty đã lỗ liên tục từ 2020, nợ vượt khả năng trả và mất niềm tin của nhà đầu tư cũ. Một nguyên nhân cụ thể: kênh bán qua siêu thị có kỳ thanh toán 30 đến 60 ngày, rút cạn dòng tiền.
Quyết định lớn nhất là chuyển toàn bộ nhà hàng tự vận hành sang mô hình nhượng quyền. Founder chấp nhận doanh thu trên giấy tụt 50%, đa số cổ đông phản đối, tôi là người trong hội đồng quản trị ủng hộ toàn phần.
Điều đáng chú ý ở góc độ ROA nằm ở mẫu số. Mỗi cửa hàng tự vận hành là một khối tài sản công ty phải tự bỏ tiền ra gây dựng và gánh trên bảng cân đối. Chuyển sang nhượng quyền thì phần đầu tư đó do đối tác bỏ, công ty mở rộng được mà tổng tài sản không phình theo cùng tốc độ. Kết quả: thương hiệu Vua Bánh Canh mở tới 42 cửa hàng chỉ trong 4 tháng, dòng tiền chuyển sang dương và đủ để trả nợ.
Hai case, hai thành phần khác nhau của cùng một công thức. Một bên sửa vòng quay tài sản bằng cách đổi thời điểm thu tiền. Một bên sửa chính khối tài sản phải nắm giữ bằng cách đổi mô hình mở rộng. Không bên nào cải thiện con số bằng cách vay thêm để thu nhỏ mẫu số của ROE — và đó là điểm tôi muốn founder nhớ nhất từ phần này.
5 lỗi làm sai ROE và ROA
Lấy số cuối kỳ thay vì số bình quân
Đây là lỗi phổ biến nhất và cũng dễ sửa nhất. Ở Ví dụ 1, nếu lấy vốn chủ cuối năm 6.400 thay vì bình quân 6.000, ROE ra 28,1% thay vì 30%. Với công ty nhận tiền đầu tư vào quý cuối năm, sai lệch còn lớn hơn nhiều. Luôn dùng trung bình đầu kỳ và cuối kỳ, và ghi rõ hai số gốc ngay dưới bảng tính.
Dùng lợi nhuận trước thuế hoặc EBITDA làm tử số
EBITDA cho ra con số đẹp hơn nên hay được dùng khi muốn trình bày. Nhưng ROE và ROA theo định nghĩa dùng lợi nhuận sau thuế, và một khi bạn đổi tử số thì con số không còn so sánh được với bất kỳ ai. Muốn trình bày EBITDA thì để nó thành một dòng riêng, đừng nhét vào chỗ của ROE.
So ROE của hai công ty có cấu trúc vốn khác nhau
Đúng cái bẫy ở Ví dụ 2. Công ty B có ROE 18% so với 12% của A, nhưng thực tế vận hành kém hơn. Khi so sánh, luôn đặt ROA cạnh ROE. Nếu chỉ được chọn một con số để so hai doanh nghiệp khác nhau về nợ, chọn ROA.
Không xử lý vốn chủ sở hữu âm
Công ty lỗ luỹ kế ăn hết vốn góp sẽ có vốn chủ âm. Lấy lợi nhuận âm chia cho vốn chủ âm ra một con số dương, và bảng tính không cảnh báo gì. Tôi từng thấy một con số ROE dương nằm trong hồ sơ của một công ty đang lỗ nặng đúng vì lý do này. Đặt một dòng kiểm tra: vốn chủ bình quân nhỏ hơn hoặc bằng 0 thì để trống ô ROE thay vì để nó tự tính.
Đọc một năm thay vì một chuỗi, và quên tài sản mới mua
Một năm có thể bị bóp méo bởi một khoản thu nhập bất thường, một lần thanh lý tài sản, hay một khoản hoàn thuế. Luôn đọc ba năm liền. Ngoài ra, nếu công ty vừa đầu tư một dây chuyền hoặc mở loạt chi nhánh vào cuối năm, khối tài sản đó đã nằm trong mẫu số nhưng chưa kịp tạo ra doanh thu tương ứng — ROA năm đó thấp là chuyện bình thường, cần thuyết minh rõ thay vì vội kết luận hiệu quả giảm.
Câu Hỏi Thường Gặp
ROE bao nhiêu là tốt?
Không có một ngưỡng dùng chung cho mọi ngành, vì công ty ít tài sản cố định luôn có chỉ số cao hơn công ty phải đầu tư nhà xưởng hay mặt bằng. Ba cách đối chiếu đáng tin hơn: so với chính công ty mình qua ba năm liền, so ROE với mức sinh lời mà nhà đầu tư đòi hỏi, và so ROA với lãi suất vay bình quân. ROE cao hơn chi phí vốn thì công ty đang tạo ra giá trị, thấp hơn thì đang huỷ giá trị dù báo cáo vẫn ghi có lãi.
ROE cao hơn ROA có phải luôn là dấu hiệu tốt không?
Không. Toàn bộ khoảng cách giữa ROE và ROA là do đòn bẩy tài chính tạo ra, vì ROE bằng ROA nhân với hệ số tài sản trên vốn chủ sở hữu. Khoảng cách rộng nghĩa là công ty đang vay nhiều. Đòn bẩy chỉ có lợi khi ROA cao hơn lãi suất vay; nếu thấp hơn thì mỗi đồng vay thêm làm ROE tụt xuống chứ không tăng lên, đồng thời rủi ro mất khả năng trả nợ tăng.
Công ty đang lỗ thì tính ROE và ROA thế nào?
Phép tính vẫn chạy và cho ra số âm, nhưng con số đó không thêm thông tin gì ngoài việc công ty đang lỗ. Với doanh nghiệp giai đoạn sớm, nên theo dõi mức đốt tiền so với tốc độ tăng trưởng và hiệu quả trên từng khách hàng. Đặc biệt lưu ý trường hợp lỗ luỹ kế làm vốn chủ sở hữu âm: khi đó ROE ra số dương do âm chia âm, phải bỏ chỉ số này thay vì trình bày.
Lấy số lợi nhuận, tài sản và vốn chủ sở hữu ở đâu trên báo cáo tài chính?
Lợi nhuận sau thuế lấy ở dòng cuối Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Tổng tài sản lấy ở dòng TỔNG CỘNG TÀI SẢN của Bảng cân đối kế toán. Vốn chủ sở hữu lấy ở phần Nguồn vốn của Bảng cân đối kế toán, gồm vốn góp, thặng dư vốn cổ phần, các quỹ và lợi nhuận chưa phân phối. Hai số của Bảng cân đối phải lấy cả đầu kỳ lẫn cuối kỳ rồi tính trung bình.
Vừa gọi vốn xong thì ROE tụt mạnh, có phải công ty đang xấu đi không?
Thường là không. Tiền đầu tư làm phình tổng tài sản và vốn chủ sở hữu ngay lập tức, trong khi lợi nhuận mà số tiền đó tạo ra phải một hai năm sau mới xuất hiện, nên mẫu số tăng trước tử số. Cách trình bày đúng là ghi rõ thời điểm nhận tiền ngay dưới bảng tính và bổ sung một phiên bản loại trừ phần tiền mặt chưa sử dụng khỏi mẫu số, để người đọc thấy hiệu quả của phần vốn đang thực sự vận hành.
Pitch Deck · Định Giá · BOD · Cap Table A–Z · Go To Market
🎯 Đúng chủ đề bài này: Ebook "13 Bước Xây Dựng Công Ty"
Toàn bộ framework từ 16 founders đã gọi được 300+ tỷ VND. Nhận link trong 3 phút.
Muốn AI review pitch deck & tài chính của bạn ngay?
Upload deck, nhận phân tích điểm yếu theo góc nhìn NĐT, hỏi đáp không giới hạn về định giá, cap table, gọi vốn — AI được train từ 14 năm kinh nghiệm thực chiến của Hải H Nguyễn.
Doanh Nghiệp Doanh Thu >1 Triệu USD/Năm?
Có thể tham gia chương trình Coaching 1vs1 trong 03 tháng (Học phí 350.000.000đ) — thực chiến như các doanh nghiệp Nina Ecom Center, VinCSS, VietContent, HOPE, VCO Group, Vua Cua, Ana Academy, Baumarkt, Erent. Điền thông tin công ty tại link đăng ký — nếu phù hợp, BeginGuru sẽ liên hệ để bạn Zoom Call 45 phút tìm hiểu với chuyên gia Hải H Nguyễn.
Hải H Nguyễn
14 năm kinh nghiệm gọi vốn thực chiến, hơn 26.000 giờ làm việc với founders, BOD 06 công ty ở Việt Nam và Mỹ. Trong các phiên họp hội đồng quản trị, tôi luôn yêu cầu đội tài chính trình ROE và ROA cạnh nhau thay vì chỉ một con số lợi nhuận.