Cách Tính EBITDA
Công Thức Và Ví Dụ Từng Bước
- EBITDA = Lợi nhuận sau thuế + Thuế TNDN + Chi phí lãi vay + Khấu hao tài sản cố định + Phân bổ tài sản vô hình. Cũng có thể đi từ lợi nhuận hoạt động: EBIT cộng lại khấu hao và phân bổ.
- Báo cáo tài chính theo chuẩn mực Việt Nam không có dòng EBITDA. Chi phí lãi vay lấy trên báo cáo kết quả kinh doanh; khấu hao lấy trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ lập theo phương pháp gián tiếp hoặc thuyết minh báo cáo tài chính.
- EBITDA điều chỉnh cộng lại chi phí một lần và trừ đi chi phí đang bị ghi thấp. Ở bội số 4x, mỗi 100 triệu đồng EBITDA điều chỉnh có căn cứ tương đương 400 triệu đồng giá trị doanh nghiệp.
- EBITDA không phải tiền mặt: chưa trừ đầu tư tài sản, tăng vốn lưu động, lãi vay và thuế. Một công ty EBITDA 5,4 tỷ đồng vẫn có thể âm tiền trong năm.
- Case thật: Vua Cua bảo vệ được định giá ở mức 5–6x EBITDA, so với benchmark ngành F&B khoảng 4x, nhờ câu chuyện kiểm soát chuỗi cung ứng.
Cách tính EBITDA là câu hỏi đầu tiên founder gặp khi có người hỏi mua công ty hoặc khi ngân hàng xét hạn mức vay, vì cả hai bên đều nói bằng ngôn ngữ “bao nhiêu lần EBITDA”. Vấn đề là báo cáo tài chính theo chuẩn mực Việt Nam không in sẵn con số này, và hai người khác nhau có thể tính ra hai con số khác nhau từ cùng một bộ báo cáo. Bài này tập trung vào phần tính toán: hai công thức, lấy từng số ở dòng nào, hai ví dụ số ở hai loại hình doanh nghiệp, cách lập EBITDA điều chỉnh, vì sao EBITDA khác tiền mặt, và 5 lỗi tính sai. Phần dùng EBITDA nhân bội số để định giá thương vụ mua bán đã có trong bài định giá M&A theo bội số EBITDA.
Công Thức Cách Tính EBITDA
EBITDA là viết tắt của Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization — lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao tài sản cố định hữu hình và phân bổ tài sản vô hình. Ý tưởng là đo lợi nhuận do hoạt động kinh doanh cốt lõi tạo ra, trước khi bị ảnh hưởng bởi cách công ty vay nợ (lãi vay), nghĩa vụ thuế (thuế) và cách công ty đã đầu tư tài sản trong quá khứ (khấu hao, phân bổ).
Cách 1 — từ trên xuống:
EBITDA = Lợi nhuận sau thuế + Chi phí thuế TNDN + Chi phí lãi vay + Khấu hao TSCĐ + Phân bổ tài sản vô hình
Cách 2 — từ lợi nhuận hoạt động:
EBIT = Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh + Chi phí lãi vay − Doanh thu hoạt động tài chính
EBITDA = EBIT + Khấu hao TSCĐ + Phân bổ tài sản vô hình
Hai cách cho cùng kết quả nếu công ty không có lợi nhuận khác (thanh lý tài sản, tiền phạt, bồi thường) và không có doanh thu tài chính. Khi có, cách 2 “sạch” hơn vì loại luôn các khoản không thuộc hoạt động kinh doanh; bên mua và nhà đầu tư thường ưu tiên cách này. Quan trọng nhất là ghi rõ bạn dùng cách nào và áp dụng giống nhau qua các năm.
Lấy từng số ở đâu trên báo cáo tài chính Việt Nam
| Thành phần | Nguồn trong bộ báo cáo tài chính |
|---|---|
| Lợi nhuận sau thuế, chi phí thuế TNDN | Báo cáo kết quả kinh doanh |
| Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh | Báo cáo kết quả kinh doanh |
| Chi phí lãi vay | Báo cáo kết quả kinh doanh, dòng “trong đó: chi phí lãi vay” nằm dưới chi phí tài chính |
| Doanh thu hoạt động tài chính | Báo cáo kết quả kinh doanh |
| Khấu hao TSCĐ và phân bổ | Báo cáo lưu chuyển tiền tệ lập theo phương pháp gián tiếp, hoặc thuyết minh báo cáo tài chính |
Khấu hao không đứng thành một dòng riêng trên báo cáo kết quả kinh doanh vì nó bị chia vào giá vốn (khấu hao máy móc sản xuất, xe giao hàng), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Đây là chỗ nhiều founder tính sai: chỉ cộng lại khấu hao văn phòng trong chi phí quản lý mà bỏ sót phần khấu hao đã nằm trong giá vốn. Nếu công ty chỉ có báo cáo tài chính nội bộ chưa có báo cáo lưu chuyển tiền tệ, hãy lấy bảng tính khấu hao tài sản cố định từ kế toán — tổng khấu hao trong kỳ nằm ở đó.
Chế độ kế toán doanh nghiệp đổi từ Thông tư 200/2014/TT-BTC sang Thông tư 99/2025/TT-BTC từ năm tài chính 2026, nên tên và mã số một số dòng trên mẫu báo cáo có thể thay đổi. Nội dung kinh tế của các thành phần trong công thức EBITDA không đổi — nhờ kế toán chỉ đúng dòng trên mẫu công ty đang dùng.
Ví Dụ 1: Tính EBITDA Từ Trên Xuống
Doanh thu thuần 36 tỷ đồng. Từ bộ báo cáo tài chính: lợi nhuận sau thuế 1,8 tỷ; chi phí thuế TNDN 0,4 tỷ; chi phí lãi vay (vay mua xe tải) 0,9 tỷ; khấu hao đội xe và kho 2,15 tỷ (lấy từ báo cáo lưu chuyển tiền tệ); phân bổ phần mềm quản lý vận tải 0,15 tỷ. Công ty không có doanh thu tài chính hay lợi nhuận khác.
Bước 1 — Cộng lại thuế: 1,8 + 0,4 = 2,2 tỷ (lợi nhuận trước thuế).
Bước 2 — Cộng lại lãi vay: 2,2 + 0,9 = 3,1 tỷ (EBIT).
Bước 3 — Cộng lại khấu hao và phân bổ: 3,1 + 2,15 + 0,15 = 5,4 tỷ đồng (EBITDA).
Biên EBITDA: 5,4 ÷ 36 = 15%. Để so sánh, biên lợi nhuận ròng là 1,8 ÷ 36 = 5%.
Khoảng cách giữa 15% và 5% chính là đặc điểm của ngành vận tải: tài sản nặng (xe, kho) tạo ra khấu hao lớn và thường được mua bằng tiền vay. So hai công ty vận tải bằng lợi nhuận ròng sẽ bất lợi cho công ty vừa thay mới đội xe — khấu hao và lãi vay của họ đang ở mức cao nhất. EBITDA đưa hai công ty về cùng một mặt bằng hoạt động để so sánh hiệu quả vận hành.
Nhưng đừng quên: xe vẫn phải thay, tiền mua xe là tiền thật. Phần “EBITDA không phải tiền mặt” bên dưới quay lại đúng công ty này để thấy mặt còn lại của con số 5,4 tỷ.
Ví Dụ 2: Tính EBITDA Từ Lợi Nhuận Hoạt Động
Doanh thu thuần 24 tỷ đồng. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh 1,35 tỷ. Chi phí lãi vay 0,55 tỷ. Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tiền gửi) 0,05 tỷ. Khấu hao chi phí cải tạo mặt bằng và thiết bị quầy 1,25 tỷ. Năm đó chuỗi còn ghi nhận lợi nhuận khác 0,3 tỷ từ bán lại thiết bị của một cửa hàng đã đóng.
Bước 1 — EBIT: 1,35 + 0,55 − 0,05 = 1,85 tỷ.
Bước 2 — EBITDA: 1,85 + 1,25 = 3,1 tỷ đồng.
Biên EBITDA: 3,1 ÷ 24 ≈ 12,9%.
Lợi nhuận khác 0,3 tỷ không được đưa vào, vì không lặp lại và không thuộc hoạt động bán đồ uống.
Nếu tính theo cách 1 từ lợi nhuận sau thuế mà không loại gì, cả lợi nhuận khác 0,3 tỷ lẫn lãi tiền gửi 0,05 tỷ sẽ lọt vào, đẩy EBITDA lên 3,45 tỷ — cao hơn con số đúng hơn 11%. Ở chuỗi F&B thường xuyên mở, đóng, dời cửa hàng, các khoản thu chi khác kiểu này xuất hiện gần như năm nào cũng có, nên cách 2 an toàn hơn. Nếu vẫn dùng cách 1, phải trừ ngược lợi nhuận khác và doanh thu tài chính ra.
Với mô hình chuỗi, hãy tính thêm EBITDA theo từng cửa hàng (trước chi phí văn phòng trung tâm). Con số cấp cửa hàng cho biết mô hình có nhân bản được không; con số cấp công ty cho biết bộ máy trung tâm có đang quá nặng so với số cửa hàng hay không.
EBITDA Điều Chỉnh: Cộng Lại Gì, Trừ Đi Gì
Khi gọi vốn hoặc bán công ty, con số được đưa lên bàn đàm phán thường là EBITDA điều chỉnh (adjusted EBITDA): EBITDA theo sổ sách sau khi loại các khoản không phản ánh khả năng sinh lời thường xuyên. Việc điều chỉnh đi theo hai chiều, và founder hay chỉ nhớ chiều có lợi cho mình.
Chiều cộng lại — chi phí không lặp lại
- Phí tư vấn tái cấu trúc, phí luật sư cho một vụ tranh chấp đã kết thúc.
- Chi phí đóng cửa một chi nhánh, thanh lý hợp đồng thuê trước hạn.
- Chi phí của chính thương vụ đang đàm phán (tư vấn mua bán, kiểm toán đặc biệt).
- Chi phí cá nhân của chủ sở hữu đang được công ty chi trả và sẽ chấm dứt sau thương vụ.
Chiều trừ đi — chi phí đang bị ghi thấp
- Founder nhận lương thấp hơn nhiều so với giá thuê một người quản lý thay thế.
- Công ty dùng mặt bằng của gia đình chủ sở hữu với giá thuê thấp hơn thị trường.
- Nhân sự chủ chốt đang nhận cổ phần thay lương, sau thương vụ sẽ phải trả bằng tiền.
EBITDA sổ sách: 3,1 tỷ đồng. Cộng lại phí tư vấn tái cấu trúc một lần 0,35 tỷ và chi phí đóng một cửa hàng lỗ 0,25 tỷ. Trừ đi 0,3 tỷ vì lương founder thấp hơn mức phải trả cho một giám đốc vận hành thuê ngoài.
EBITDA điều chỉnh = 3,1 + 0,35 + 0,25 − 0,3 = 3,4 tỷ đồng.
Ở bội số 4x EBITDA: giá trị doanh nghiệp theo sổ sách 12,4 tỷ, theo EBITDA điều chỉnh 13,6 tỷ. Chênh 1,2 tỷ đồng chỉ từ ba dòng điều chỉnh.
Vì mỗi dòng điều chỉnh có giá trị bằng số tiền nhân bội số, bên mua sẽ đòi chứng từ cho từng dòng. Khoản cộng lại được chấp nhận khi có hoá đơn, hợp đồng và lý do rõ ràng vì sao nó không lặp lại. Khoản “năm nào cũng là chi phí một lần” — năm nay tái cấu trúc, năm sau lại tái cấu trúc — sẽ bị gạch, và làm giảm độ tin cậy của mọi dòng còn lại.
Tự lập EBITDA điều chỉnh trước, kèm danh sách minh bạch, luôn tốt hơn để bên thẩm định tự điều chỉnh theo hướng thận trọng nhất. Cách chuẩn bị đầy đủ có trong bài Quality of Earnings review.
Nhận Trọn Ebook "13 Bước Xây Dựng Công Ty" Miễn Phí
Ebook đầy đủ (không phải 1 chapter) — hướng dẫn từng bước xây dựng công ty sẵn sàng gọi vốn, gửi ngay về email, hoàn toàn miễn phí.
Nhận trong 60 giây · Không spam · Hủy bất cứ lúc nào
Case Thật: Vua Cua Bảo Vệ Bội Số EBITDA Cao Hơn Ngành
Tôi ngồi hội đồng quản trị của Vua Cua, chuỗi nhà hàng cua và hải sản, từ tháng 4/2023. Khi xây câu chuyện định giá, chúng tôi không cố làm con số EBITDA to hơn. Chúng tôi dựa vào 7 năm hoạt động và câu chuyện kiểm soát chuỗi cung ứng: hợp tác trực tiếp với ngư dân và vùng nuôi, giảm phụ thuộc vào trung gian. Nhờ đó định giá được bảo vệ ở mức 5–6x EBITDA, trong khi benchmark của ngành F&B chỉ khoảng 4x.
Case này cho thấy giá trị doanh nghiệp là tích của hai thứ, và founder cần chuẩn bị cả hai. Vế thứ nhất là con số EBITDA — phải tính đúng, nhất quán, có bảng điều chỉnh minh bạch như các phần trên. Vế thứ hai là bội số — phản ánh mức độ bền vững của lợi nhuận đó. Cùng một đồng EBITDA, bên mua trả nhiều hơn khi tin nó vẫn còn đó sau vài năm.
Phép tính cho thấy quy mô của vế thứ hai: với cùng một mức EBITDA, đi từ 4x lên 5x là giá trị doanh nghiệp tăng 25%, lên 6x là tăng 50%. Không có dòng điều chỉnh EBITDA hợp lý nào tạo ra được chênh lệch cỡ đó. Nói cách khác, tính EBITDA đúng giúp bạn không bị trừ oan; câu chuyện đằng sau EBITDA mới là thứ đẩy giá lên.
Cách các yếu tố như tăng trưởng, tập trung khách hàng và chất lượng doanh thu đẩy bội số lên xuống được phân tích trong bài định giá M&A theo bội số, còn mức bội số tham chiếu theo từng ngành có trong bảng multiple định giá theo ngành.
EBITDA Không Phải Tiền Mặt
EBITDA năm: 5,4 tỷ đồng. Trong năm công ty mua thêm xe tải mới hết 3,2 tỷ. Doanh thu tăng nên khách hàng nợ nhiều hơn, khoản phải thu tăng 1,1 tỷ. Công ty trả lãi vay 0,9 tỷ và nộp thuế TNDN 0,4 tỷ.
Tiền còn lại = 5,4 − 3,2 − 1,1 − 0,9 − 0,4 = −0,2 tỷ đồng.
Chưa tính trả gốc khoản vay mua xe, công ty đã âm tiền trong một năm có EBITDA 5,4 tỷ và biên EBITDA 15%.
| Chỉ số | Đã trừ những gì | Dùng để làm gì |
|---|---|---|
| EBITDA | Giá vốn, chi phí bán hàng, chi phí quản lý (không tính khấu hao, phân bổ) | So sánh hiệu quả hoạt động, định giá theo bội số |
| EBIT | Các khoản trên, cộng khấu hao và phân bổ | Đo lợi nhuận hoạt động có tính hao mòn tài sản |
| Lợi nhuận sau thuế | Các khoản trên, cộng lãi vay, thuế, khoản bất thường | Lợi nhuận thuộc về cổ đông |
| Tiền còn lại sau đầu tư (ước tính) | EBITDA trừ đầu tư tài sản, tăng vốn lưu động, lãi vay và thuế đã trả | Tiền thật công ty tạo ra hoặc tiêu mất |
Đây là lý do ngân hàng và nhà đầu tư không dừng ở EBITDA. Ngân hàng nhìn EBITDA cùng lịch trả nợ (debt schedule) để biết công ty có đủ tiền trả cả lãi lẫn gốc không. Bên mua nhìn thêm mức đầu tư tài sản cần duy trì mỗi năm: một công ty phải liên tục thay xe, thay máy để giữ mức EBITDA hiện tại đáng giá thấp hơn một công ty cùng EBITDA nhưng gần như không cần đầu tư lại.
Khi trình bày EBITDA cho bên ngoài, hãy đặt ngay bên cạnh hai con số: tổng đầu tư tài sản trong năm và biến động vốn lưu động. Thiếu hai con số này, câu hỏi tiếp theo bạn nhận được gần như chắc chắn là về chúng. Danh sách số liệu cần chuẩn bị cùng lúc có trong checklist thẩm định tài chính.
Đọc EBITDA Âm Và EBITDA Của Startup
Startup đang tăng trưởng thường có EBITDA âm, và điều đó không tự động là vấn đề. Nhưng EBITDA âm cho biết một điều cụ thể: ngay cả khi bỏ qua lãi vay, thuế và khấu hao, hoạt động kinh doanh vẫn tiêu nhiều tiền hơn tạo ra. Ba cách đọc có ích:
- Theo xu hướng: EBITDA âm thu hẹp dần qua các quý khi doanh thu tăng cho thấy mô hình đang tiến về điểm hoà vốn hoạt động.
- Tách theo lớp: nếu lợi nhuận gộp dương và đủ lớn nhưng EBITDA âm vì chi phí marketing và đội ngũ, công ty có đòn bẩy để điều chỉnh khi cần; nếu lợi nhuận gộp đã âm, EBITDA âm là vấn đề của chính sản phẩm và giá bán.
- Khi cân nhắc bán công ty: công ty EBITDA âm thường được định giá theo bội số doanh thu thay vì bội số EBITDA, nhưng lộ trình rõ ràng tới EBITDA dương vẫn làm tăng giá trị.
Với startup có tài sản vô hình tự phát triển, hãy kiểm tra kỹ phần phân bổ được cộng lại. Chi phí lương đội phát triển nếu được ghi nhận thành tài sản rồi phân bổ dần sẽ biến mất khỏi EBITDA — công ty trông có lãi hoạt động trong khi thực tế vẫn trả lương hằng tháng bằng tiền thật. Bên thẩm định sẽ hỏi thẳng chi phí nào được ghi nhận thành tài sản và theo tiêu chí gì.
Nếu bạn đang chuẩn bị cho một thương vụ trong vài năm tới, xác định sớm chiến lược exit để biết bên mua tiềm năng sẽ nhìn EBITDA hay doanh thu. Hai câu trả lời dẫn tới hai cách ưu tiên khác nhau: tối ưu lợi nhuận hoạt động, hay tối ưu tốc độ tăng trưởng.
5 Lỗi Tính EBITDA Hay Gặp
Chỉ cộng lại khấu hao nằm trong chi phí quản lý
Khấu hao máy móc, xe giao hàng thường nằm trong giá vốn. Bỏ sót phần này làm EBITDA thấp oan, nhất là ở doanh nghiệp sản xuất, vận tải. Lấy tổng khấu hao từ báo cáo lưu chuyển tiền tệ hoặc bảng tính khấu hao, đừng tự đi tìm trong từng dòng chi phí.
Để lợi nhuận khác và lãi tiền gửi lọt vào EBITDA
Tính từ lợi nhuận sau thuế mà không loại các khoản này làm EBITDA cao giả — ở ví dụ 2 là hơn 11%. Bên thẩm định sẽ loại ra, và khoảng chênh biến thành một lần bị trừ giá.
Gắn nhãn “một lần” cho mọi chi phí khó chịu
Khoản điều chỉnh lặp lại năm này qua năm khác không còn là một lần. Danh sách cộng lại càng dài, bên mua càng nghi ngờ cả những dòng hợp lệ. Chỉ giữ những khoản có chứng từ và lý do không lặp lại rõ ràng.
Quên chiều trừ đi của EBITDA điều chỉnh
Founder nhận lương tượng trưng, dùng mặt bằng gia đình giá rẻ, nhân sự chủ chốt nhận cổ phần thay lương — tất cả làm EBITDA sổ sách cao hơn mức một chủ sở hữu mới đạt được. Tự trừ trước tốt hơn để bên mua phát hiện.
Dùng EBITDA như dòng tiền
Lập kế hoạch trả nợ hay chia cổ tức dựa trên EBITDA là cách nhanh nhất để thiếu tiền. EBITDA chưa trừ đầu tư tài sản, tăng vốn lưu động, lãi vay và thuế — ở ví dụ vận tải, EBITDA 5,4 tỷ đi kèm một năm âm tiền.
Câu Hỏi Thường Gặp
Công thức tính EBITDA đơn giản nhất là gì?
EBITDA bằng lợi nhuận sau thuế cộng chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, cộng chi phí lãi vay, cộng khấu hao tài sản cố định và phân bổ tài sản vô hình. Nếu công ty có lợi nhuận khác hoặc doanh thu tài chính, nên loại các khoản này ra, hoặc tính từ lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng lãi vay trừ doanh thu tài chính rồi cộng khấu hao.
Lấy số khấu hao ở đâu khi tính EBITDA?
Khấu hao không có dòng riêng trên báo cáo kết quả kinh doanh vì nó bị chia vào giá vốn, chi phí bán hàng và chi phí quản lý. Tổng khấu hao trong kỳ lấy trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ lập theo phương pháp gián tiếp, trong thuyết minh báo cáo tài chính, hoặc bảng tính khấu hao tài sản cố định của kế toán.
EBITDA khác lợi nhuận ròng thế nào?
Lợi nhuận ròng là lợi nhuận sau khi trừ mọi chi phí gồm lãi vay, thuế và khấu hao. EBITDA cộng lại ba nhóm này để đo hiệu quả hoạt động kinh doanh cốt lõi, không phụ thuộc cách công ty vay nợ hay đã đầu tư tài sản bao nhiêu. Doanh nghiệp nhiều tài sản và nợ vay thường có EBITDA cao hơn lợi nhuận ròng rất nhiều.
EBITDA điều chỉnh là gì và có được chấp nhận không?
EBITDA điều chỉnh là EBITDA sổ sách sau khi cộng lại chi phí không lặp lại và trừ đi chi phí đang bị ghi thấp, ví dụ lương founder thấp hơn thị trường. Nhà đầu tư và bên mua chấp nhận các khoản điều chỉnh có chứng từ và lý do rõ ràng, và sẽ gạch những khoản trông như chi phí thường xuyên được gắn nhãn một lần.
Biên EBITDA tính thế nào?
Biên EBITDA bằng EBITDA chia doanh thu thuần, nhân 100%. Ví dụ EBITDA 5,4 tỷ đồng trên doanh thu thuần 36 tỷ đồng cho biên EBITDA 15%. Chỉ số này dùng để so hiệu quả hoạt động giữa các doanh nghiệp cùng ngành có quy mô khác nhau.
Pitch Deck · Định Giá · BOD · Cap Table A–Z · Go To Market
🎯 Đúng chủ đề bài này: Ebook "Cách Định Giá Startup"
Toàn bộ framework từ 16 founders đã gọi được 300+ tỷ VND. Nhận link trong 3 phút.
Muốn AI review pitch deck & tài chính của bạn ngay?
Upload deck, nhận phân tích điểm yếu theo góc nhìn NĐT, hỏi đáp không giới hạn về định giá, cap table, gọi vốn — AI được train từ 14 năm kinh nghiệm thực chiến của Hải H Nguyễn.
Doanh Nghiệp Doanh Thu >1 Triệu USD/Năm?
Có thể tham gia chương trình Coaching 1vs1 trong 03 tháng (Học phí 350.000.000đ) — thực chiến như các doanh nghiệp Nina Ecom Center, VinCSS, VietContent, HOPE, VCO Group, Vua Cua, Ana Academy, Baumarkt, Erent. Điền thông tin công ty tại link đăng ký — nếu phù hợp, BeginGuru sẽ liên hệ để bạn Zoom Call 45 phút tìm hiểu với chuyên gia Hải H Nguyễn.
Hải H Nguyễn
14 năm kinh nghiệm gọi vốn thực chiến, hơn 26.000 giờ làm việc với founders, BOD 06 công ty ở Việt Nam và Mỹ. Ngồi hội đồng quản trị Vua Cua từ 04/2023 và trực tiếp tham gia xây câu chuyện định giá theo EBITDA cho doanh nghiệp F&B.